Doorgaan naar hoofdcontent

Over een prachtige gedachte


Er zijn momenten die je zou willen inlijsten, van een gouden randje zou willen voorzien, vast zou willen houden om nooit meer los te laten. Zo'n gedenkwaardig moment overkwam me een aantal jaren geleden in Figueres, bij een bezoek aan het Dali-museum.

Inzicht ontstaat naar mijn vaste overtuiging door tijd te nemen, ergens bij stil te blijven staan. Zo is het me meerdere malen overkomen dat als ik in een ruimte ga zitten, rondkijk en de ruimte op me in laat werken, er gedachten in mij opkomen en ik details opmerk die mij anders zouden zijn ontgaan. Ik krijg een dieper, waar inzicht over het wezen van de ruimte en de bedoelingen van de architect. Het is daarbij niet van belang of het ware inzicht 'klopt' of 'juist' is; waarheid kan voor een ieder anders zijn. Het verkrijgen van dit inzicht gaat gepaard met een sterk emotioneel gevoel dat ik het best kan omschrijven met "ontroering".

Tijdens een concertreis met Kamerkoor BonTon, waarbij we een concert mochten geven in de kerk van het klooster Montserrat, bezochten we Figueres, de geboorteplaats van Salvador Dali. Daar staat het opvallende Dali-museum waar hij ook begraven is. Eenmaal in het museum kom je op een binnenplaats in de vorm van een halve cirkel waar een oude auto centraal staat. Voor op de auto staat een beeld van een fors uitgevallen (boegbeeld-)dame. Op een hoge paal is een versierd schip geplaatst. De omringende muren zijn hoog en bovenaan op zo'n 13 meter hoogte is een serie wastafels tegen de wand bevestigd. De hal van de aangrenzende ruimte is door een hoge glazen wand gescheiden van de binnenplaats. Binnen in de hal is de graftombe van Salvador Dali.

In de grote hoge hal zie je als je naar boven kijkt in het dak een driekwart glazen bol die geconstrueerd is uit een raamwerk van driehoeken. Op de brede muur prijkt een immens groot schilderij van een kale Gala die het hoofd voorover buigt aan de wand. Zij staart naar een ingang van een grot die op de plaats van haar navel is geschilderd. Waarom zou je iemand zo afbeelden? En dan nog wel iemand van wie je houdt?! Tegenover dit schilderij is een hoge glazen wand die de ruimte scheidt van de binnenplaats. Een fascinerende en enigszins bizarre hal waarbij me de verbinding tussen de halfronde binnenplaats en de rechthoekige hal niet duidelijk was.

Zoals ik wel vaker doe, ging ik in stilte zitten en liet indrukken op me af komen. Terwijl de anderen in het museum rondliepen, zat ik in de schaduw op een bankje naast de auto op de binnenplaats. Toen ik daar een uurtje had gezeten, viel me opeens de weerspiegeling in het grote raam voor me op.
De glazen bol bovenin het dak van de hal zag er uit als een soort (volledig ronde) aardbol die als het ware boven het gebogen hoofd van Gala hangt. Gala lijkt naar het graf van Dali te kijken. Als een soort Atlas draagt zij de "aardbol" op haar schouders. De grot ter hoogte van haar navel lijkt de toegang tot de crypte, recht tegenover de ingang van de glazen wand. In de weerspiegeling van het raam verscheen een aureool van wasbakken, als witte sterretjes rond haar hoofd, duidelijk zichtbaar voor wie het wil zien. Het schip op de paal vaart weg van de 'aardbol' en de crypte. Ik was ontroerd; wat een prachtig theatraal gebaar van een groot kunstenaar.

Als ik niet de tijd had genomen om rustig op het bankje te blijven zitten en te blijven zoeken naar een verbinding tussen de binnen- en buitenruimte, was me deze ontdekking ontgaan en had ik zoals vele bezoekers alle onderdelen als afzonderlijke grootheden bewonderd. Dali wilde volgens mij meer en liet wat te ontdekken over voor wie er oog voor heeft. Een prachtige, bijna mystieke gedachte heeft in mij vorm gekregen zonder dat het er toe doet of Dali het zo bedoeld heeft. Kan kunst mooier zijn?

Reacties

Anoniem zei…
Had ik dit maar twee weken geleden gelezen....

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…