Doorgaan naar hoofdcontent

Over een verschrikkelijke gedachte

In verkiezingstijd en in tijden van economische malaise zal op cultuur gesnoeid moeten worden. Het klinkt zo logisch, nobel zelfs. Er moeten nu eenmaal keuzes worden gemaakt; je kunt niet alles realiseren in dit leven, dat weet iedereen. Na vette jaren komen magere jaren, dat is een onafwendbare natuurwet. Laat de franje maar even weg, er moet brood op tafel. Nu even geen overbodige uitgaven aan zaken waar we niet dikker van worden. Dat de elite haar hobby's maar zelf betaalt, dan kunnen we het geld dat we besparen uitgeven aan werkelijke noden van deze wereld. Om te beginnen bij onszelf natuurlijk, want op ontwikkelingshulp willen we ook liever bezuinigen als het even kan. Laat die mensen maar zorgen dat ze hun eigen zaakjes goed op orde hebben. Je kunt niet alle leed van de wereld op je schouders dragen.

Ik vind het jammer dat er een tegenstelling wordt gesuggereerd tussen elitaire, geldverslindende kunstminnaars en de verstandige, hardwerkende mensen die al die verspilling en luxe moet bekostigen. Het cynische van deze zienswijze is dat juist door deze onafwendbare bezuinigingswoede kunst moeilijker bereikbaar wordt voor diezelfde verstandige en hardwerkende lieden. De echte elite kan kunst, privélessen, concerten, museum- en theaterbezoek toch wel betalen. Als dat wat duurder wordt, zal dat voor hun bestedingspatroon weinig uit gaan maken. Maar wat te denken van de mensen aan de onderkant van onze samenleving, de steeds groter wordende groep ouderen, de hulpbehoevenden of kinderen?! Voor hen betekent een vermindering van de subsidies en bezuinigingen op de kunst dat ze minder of in het geheel niet meer van (bepaalde) kunstuitingen kennis kunnen nemen.

Het toegankelijk maken van kunst in al zijn vormen zou juist in deze tijden onze aandacht verdienen. En dan heb ik het niet alleen over 'mooie' kunstuitingen, hoewel ik in eigen composities altijd probeer schoonheidsbeleving voorop te stellen. Het is een taak van de overheid om mensen die het niet gemakkelijk zelf kunnen betalen, te steunen bij hun omgang met kunst. Kunst heeft altijd al een rol gespeeld in de ontstaansgeschiedenis van de mensheid: van grotschildering tot reclameboodschap. Kunst heeft ons iets te vertellen over de tijd waarin we leven. Kunst geeft inzicht, biedt soelaas bij dagelijkse beslommeringen, kan ons door de crisis heen loodsen...

Toen ik een aantal jaren geleden een opera mocht dirigeren in het operagebouw van de stad Krasnoyarsk in Siberië zat de zaal bomvol met mensen van alle leeftijden. Jong en oud konden naar de opera omdat de kaartjes voor iedereen te betalen waren. Er werd door professionals gemusiceerd en het niveau was hoog. Hetzelfde geldt daar voor tentoonstellingen, toneelvoorstellingen en concerten. Kunst wordt belangrijk gevonden en toegankelijk gemaakt voor iedereen die wil.

Ik ben geen cultuurpessimist, verre van dat. Het lijkt mij dan ook te gemakkelijk om als oplossing voor onze economische crisis meteen op cultuur te gaan bezuinigen. De bedragen die in de kunst omgaan zijn relatief gezien niet erg hoog; cultuur maakt maar een klein deel van ons gehele budget uit. Daarop bezuinigen lost onze crisis niet wezenlijk op en het is een verschrikkelijke gedachte dat cultuurparticipatie steeds meer voorbehouden zou worden aan een elite. Dat zouden we niet moeten willen.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…