Doorgaan naar hoofdcontent

Over recensies en aankondigingen (1)

Tijdens mijn studie "Theorie der Muziek" aan het Brabants Conservatorium heb ik met mijn studiegenoten en docenten vaak gesproken over (het nut van) recensies. Vooral mijn leermeester Jan van Dijk (zie foto) had hier uitgesproken denkbeelden over.

Als leerling van Willem Pijper was hij geschoold in een traditie waarbij respect voor het gedachtengoed en de bedoelingen van de componist centraal staat. Daarom ook vond Jan van Dijk dat grondige kennis van Theorie der Muziek onontbeerlijk is. Door analyse van de compositie kun je hoofd- van bijzaken scheiden. Ik ben het hier volledig mee eens!

Middels een goede analyse van de muziek kun je zelf een opvatting over die muziek vormen. Een interpretatie van de (muzikaal geschoolde) recensent zal het uitgangspunt moeten zijn voor een goede recensie. Zijn interpretatie zal het referentiekader moeten vormen waartegen de uitvoering wordt afgezet. Een recensie zal dus meer moeten zijn dan een beschrijving van uiterlijkheden en trivialiteiten. De recensent heeft behalve een journalistiek beschrijvende taak ook een beoordelende rol te vervullen. Het vakinhoudelijk gezag zal hierbij bepalend zijn voor de kwaliteit van de recensie.

In mijn ogen gaat het er bij een recensie om dat het aanwezige publiek na afloop van het concert de eigen indrukken kan spiegelen aan het vakkundig afgewogen oordeel van een kenner. Het is volstrekt onbelangrijk om een recensie te schrijven met in het achterhoofd de lezer die zelf niet bij het betreffende concert aanwezig is geweest. Een geschreven weergave over klinkende muziek kan nooit een luisterervaring van de concertbezoeker vervangen. Toch lijkt deze houding tegenwoordig steeds meer uitgangspunt voor de recensent. De recensie wordt gebruikt om vermeende vakkundigheid van recensenten te etaleren en om reputaties van uitvoerende musici te maken of te breken. Dat "koppen" boven recensies meestal niet door de recensent worden gemaakt, is in dit kader veelzeggend.

Uit respect voor de uitvoerende musici zou je van recensenten mogen verwachten dat het zelf goed opgeleide (uitvoerende) musici zijn die in staat moeten worden geacht zelf een interpretatie te ontwikkelen van de te beschrijven concerten. Bij de media zou de lat wel wat hoger mogen worden gelegd voor het aanstellen van recensenten. Te vaak worden musici, die hun hele werkzame leven vakmatig bezig zijn met muziek, beoordeeld door lieden die zelf geen noot kunnen spelen. Zij zijn overgeleverd aan de welwillendheid van de beroepsdilettant. Oppervlakkigheid lijkt eerder regel dan uitzondering te zijn. Natuurlijk zijn er uitzonderingen, maar door de bedrijfspolitieke overwegingen van de media, die afgerekend worden op kijk- en verkoopcijfers, lijkt de behoefte aan gedegen vakmanschap niet erg groot.

Pseudodeskundigheid zou aan de kaak moeten worden gesteld. Uit respect voor de componisten en de uitvoerende musici, maar vooral ook uit respect voor het publiek en de lezer van recensies.

Reacties

Marion zei…
Wat een imposante kop, die leermeester. En ik vind de kleurverandering wel een goed idee.

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…