Doorgaan naar hoofdcontent

In herinnering


Kees Fens heeft eens in een kolom van de Volkskrant geschreven over het feit dat hij als jonge man Il Vespro della Beata Virgine van Monteverdi ontelbare keren had beluisterd. Hij was zo gewend geraakt aan die uitvoering dat dit zijn referentiekader werd voor alle andere uitvoeringen van dat muziekstuk. Deze andere uitvoeringen konden hem nooit zo bekoren als de interpretatie die hij zo vaak beluisterd had. Deze was ingesleten in de groeven van zijn geheugen. De andere uitvoering paste er gewoonweg niet in.

Ik stam uit een tijd waar we op het conservatorium lp's beluisterden en verzamelden. Van mijn grote verzameling (ik bezat er duizenden) heb ik er nog een paar honderd over. Ik kon het niet over mijn hart verkrijgen ze weg te doen. Er zijn dierbare herinneringen gekoppeld aan die platen, al dan niet aan muziek gerelateerd. Als je een lp grijs had gedraaid, zat je te wachten op de tik of bijgeluiden die door beschadigingen op het vinyl veroorzaakt waren. Ze waren natuurlijk altijd op hetzelfde moment te horen en hoorden op den duur bij het muziekstuk. Het gaf een zekere sfeer en die werd ook vastgelegd in het geheugen. Leeftijdgenoten zullen dit zeker herkennen.

Deze week beluisterde ik de opname van mijn Paradisal Journeys op teksten van Dante uit zijn Divina Commedia door Kamerkoor Blahovist.. Nu heb ik het geluk dat ik er drie interpretaties van heb: een van mijzelf met Kamerkoor BonTon, een uit Siberië van het Kamerkoor Academia en die van het Kamerkoor Blahovist uit Kiev. Uit principe vind ik het leuk om in mijn composities weinig dwingende aanwijzingen te geven om de uitvoerende de kans te geven muziek te herscheppen. Ik word daardoor altijd verrast door mijn eigen muziek als anderen een interpretatie van dat werk ten gehore brengen. Het is geweldig om te horen dat andere musici aspecten uit jouw muziek kunnen halen die ik zelf nog niet ontdekt had. Omdat ik vaak muziek componeer, neem ik niet vaak tijd om naar mijn eigen muziek te luisteren. Zo blijft mijn hoofd leeg voor nieuwe muziek. Maar deze week, in Polen, ben ik er eens voor gaan zitten.

In mijn herinnering was de compositie die ik had opgedragen aan Margot Beekink door dit Kamerkoor Blahovist te traag uitgevoerd. Ik had hem sneller bedoeld en zelf ook altijd sneller uitgevoerd. Uit eerdere ervaringen riep de trage uitvoering weerstand bij me op. Het paste duidelijk niet in de groeven van mijn geheugen. Bij het beluisteren gebeurde er iets wonderlijks. Ik was in staat onbevangen naar de interpretatie te luisteren. Zonder spoor van irritatie of inwendig verzet en onrust werd een nieuw pad in mijn emotioneel geheugen begaan. Ik kon de uitvoering in alle subjectieve objectiviteit beluisteren en waarderen. Het was mooi gedaan. Anders dan ik ooit zou kunnen, maar emotioneel raak. Ik hoop vaker zulke ervaringen te hebben en zal om te beginnen deze week ook weer eens wat oude lp's gaan draaien.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

In memoriam Jan Jansen

Ik ontving eergisteren het bericht dat dirigent Jan Jansen afgelopen zaterdag 24 mei 2014 op 90-jarige leeftijd is overleden. Van Rose-Rie, zijn dochter die bij mij in het Zuid-Nederlands Kamerkoor zingt, had ik vorige week al gehoord dat het niet goed ging met hem. Toch kwam het bericht van het overlijden onverwacht voor me.

Jan Jansen was een begrip in Tilburg toen ik als 18-jarige jongeman aan het conservatorium kwam studeren. Mijn vrouw Kitty en haar moeder Trudy zongen bij Jan in zijn koren en hij was ook leraar aan het Paulus Lyceum waar Kitty van hem muziekles kreeg. Ik zou hem veel later opvolgen als muziekdocent aan die school. Jan was meer dirigent dan muziekdocent en hij werd geroemd om zijn initiatieven, zijn humor en vakmanschap. Ik keek op tegen Jan en ik heb destijds geen contact met hem (durven) zoeken ondanks het feit dat wij niet ver van elkaar woonden. Daar heb ik wel spijt van maar gedane zaken nemen geen keer. Vorig jaar heb ik hem opgezocht en we hadden een aller…

Ik had een droom (2)

Vannacht trof ik Dante op de stadsmuur van het Italiaanse plaatsje Lucca. Dante stelde me voor om samen het glas te heffen aan het pleintje waar het standbeeld van Puccini is geplaatst. Weldra zaten we in de stralende zon met een glas rode wijn in onze hand.

Dante:
Zullen we ons gesprek van gisteren voortzetten?

Ik:
Fijn, ik verheug me erop en ik ben zeer vereerd dat je na gisteren nog met me wilt praten.

Dante:
Natuurlijk! We hebben het gehad over het Heelal en over het multiversum. Ik moest erover denken, het is zo anders dan ik gewend ben om er tegenaan te kijken.

Ik:
Daar kan ik me alles bij voorstellen. Maar of je er op jouw manier over nadenkt, of op de manier van Hawking en Mlodinov, het blijft uiteindelijk ons bevattingsvermogen te boven gaan. En het model dat jij hanteert, heeft als grote voordeel dat ik het enigszins wél kan begrijpen.

Dante:
Dat bedoelde ik gisternacht ook te zeggen met mijn opmerking dat Hawking en Mlodinov het ook niet 'weten'.

Ik:
Dat begreep ik al en ik moe…