Doorgaan naar hoofdcontent

Emotioneel, spiritueel en associatief luisteren

Gisteravond, 3 mei 2012, keek ik naar Pauw & Witteman. Daar was een jongeman als gast aanwezig: Johan Fretz. Hij sprak met overtuiging en kon mensen door zijn enthousiasme en overredingskracht boeien. Toen hij zijn 'verkiezingstoespraak' hield (22'05" in de uitzending), merkte je dat je door de emotionele zeggingskracht van de spreker werd meegenomen (versterkt door het gitaarspel op de achtergrond) en dat je minder inhoudelijk luisterde naar wat hij te vertellen had. Als je na afloop van zijn speech zou moeten navertellen waar het over ging, zou dat knap lastig zijn. Hij bracht meer een sterk gevoel over waarbij hij woorden als instrument gebruikte. Het emotionele luisteren, niet in het inhoudelijk volgen van wat hij zei, werd door hem opgeroepen. Je werd als het ware meegenomen op zijn gevleugelde woorden.

Muziek kun je ook emotioneel associatief of spiritueel beluisteren. Bewust of onbewust luister je dan naar de sfeer van het muziekstuk. Nu is luisteren naar muziek een ingewikkeld neurologisch, cognitief en emotioneel proces. Muziek kan ineens herinneringen oproepen, zoals kleur of geur. Muziek beluisteren kan referentiekaders doorbreken. De associaties en emoties lopen altijd volgens de unieke persoonlijkheid van de luisteraar; met al zijn karaktereigenschappen, problematieken en levenservaring. Muziek kan richting geven aan die emoties en associaties.

Een componist wil emoties overdragen. Natuurlijk hanteert hij daarbij structuren en zet hij zijn vakkennis gericht in om de emotionele zeggingskracht van zijn muziek te vergroten. Echter, hij heeft natuurlijk niet in de hand hoe de luisteraar er mee omgaat. De luisteraar maakt uit hoe hij uiteindelijk naar de muziek luistert. Dit is afhankelijk van het moment. Soms overvalt de emotie van de muziek je, soms dringen associaties zich aan ons op naar aanleiding van hetgeen je beluistert. Het kan je de tijd doen vergeten. Soms vind je het jammer dat het al is afgelopen omdat je in de sfeer van de emoties en associaties wilt blijven. Er is meer tussen hemel en aarde dan we ons vaak realiseren. Muziek beluisteren kan, totaal onverwacht, een tip van de sluier oplichten en ons inzicht vergroten. Dit alles zonder dat we zouden kunnen verwoorden wat dat inzicht nu eigenlijk is. Maar waarom zouden we daarvoor woorden gebruiken als we muziek hebben?

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…