Doorgaan naar hoofdcontent

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe stromingen in de kunst komen volgens mij dan ook niet tot stand doordat de kunstenaar geforceerd op zoek is naar vernieuwing. De vernieuwing vloeit als het ware voort uit zijn activiteiten die hij toch al zou ondernemen, gewoon omdat de kunstenaar niet anders kan. Picasso had al veel stieren getekend en zijn zadel en stuur zijn volgens mij een logisch gevolg van zijn fascinatie met stieren. Het is in ieder geval geen uiting van onkunde.

Het is bijzonder om te zien hoe een kunstenaar zich ontwikkelt. Opvoeden tot kunstbegrip is voor mij dan ook het volgen van de ontwikkelingsgang van kunst in het algemeen en die van de kunstenaar in het bijzonder. Hoe meer je weet van de achtergronden, des te meer ben je in staat om er van te genieten. Vaak hoor je mensen zeggen: "Dat kan mijn kind ook". Alleen al het feit dat die personen de moeite niet nemen om te begrijpen wat ze afwijzen, geeft al aan dat zij beter met andere zaken bezig zouden kunnen zijn.

Het is de vraag of de kunstenaar per definitie een non-conformist is. Volgens mij is dat niet het geval. Er zijn kunstenaars die de marktwerking uitstekend begrijpen en veel geld verdienen door te maken wat de grote massa wil en zich te gedragen zoals de grote massa dat van hen verwacht. Ik veroordeel zulk gedrag niet en heb bewondering voor dergelijk talent. Zeker als de kunstenaar dicht bij zichzelf blijft.

De kunstenaar die non-conformist is omdat hij niet anders kan, zal voor vooruitgang en vernieuwing zorgen. Zijn blik op de wereld zal niet altijd onmiddellijk begrepen worden, soms zelfs nooit. Wellicht zal hij er niet veel geld mee verdienen, maar uiteindelijk kan zijn invloed op onze manier waarop we onze wereld ervaren ingrijpend veranderen. De ultieme non-conformist in Brabant is voor mij filosoof/kunstenaar Gerard van Lankveld, iemand die mij met zijn creaties en gedachten weet te raken. De puurheid, oorspronkelijkheid en oprechtheid kan ik bijzonder waarderen. Ik kan een bezoekje aan hem of zijn gedachtengoed van harte aanbevelen.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

In memoriam Jan Jansen

Ik ontving eergisteren het bericht dat dirigent Jan Jansen afgelopen zaterdag 24 mei 2014 op 90-jarige leeftijd is overleden. Van Rose-Rie, zijn dochter die bij mij in het Zuid-Nederlands Kamerkoor zingt, had ik vorige week al gehoord dat het niet goed ging met hem. Toch kwam het bericht van het overlijden onverwacht voor me.

Jan Jansen was een begrip in Tilburg toen ik als 18-jarige jongeman aan het conservatorium kwam studeren. Mijn vrouw Kitty en haar moeder Trudy zongen bij Jan in zijn koren en hij was ook leraar aan het Paulus Lyceum waar Kitty van hem muziekles kreeg. Ik zou hem veel later opvolgen als muziekdocent aan die school. Jan was meer dirigent dan muziekdocent en hij werd geroemd om zijn initiatieven, zijn humor en vakmanschap. Ik keek op tegen Jan en ik heb destijds geen contact met hem (durven) zoeken ondanks het feit dat wij niet ver van elkaar woonden. Daar heb ik wel spijt van maar gedane zaken nemen geen keer. Vorig jaar heb ik hem opgezocht en we hadden een aller…

Het bijzondere van het gewone

'Es gibt keine Wirklichkeit, als die, die wir in uns haben' (Hermann Hesse, Demian)
Doordat Olivia steeds beter gaat praten en ook verbanden gaat leggen en benoemen, wordt mijn fantasie op aangename wijze gestimuleerd. Niet in de betekenis dat ik wegdroom of er zomaar op los fantaseer. Nee, ik realiseer me, door haar opmerkingen, dat de werkelijkheid meer dimensies heeft dan ik met mijn sjabloondenken meen waar te nemen.

Door mijn (levens)ervaring duid ik alles aan de hand van hetgeen ik eerder heb waargenomen en denk te kennen. Ik leg als het ware een sjabloon op de werkelijkheid van mijn omgeving. Ik herken de algemene vorm, beoordeel het razendsnel als een exemplaar van de soort en ga in veel gevallen voorbij aan het specifiek eigene van wat ik zie. Dat is goed te begrijpen en ik houd mezelf voor dat dit heel normaal is. Je hoofd zou overlopen als je alles als uniek zou gaan zien. Daarom volsta ik met een globalere aanduiding van wat ik (her)ken: boom, man, struik, insect... I…