Doorgaan naar hoofdcontent

De kunst van het ouder worden

Paulette 9 jaar
Naar aanleiding van de situatie rondom mijn moeder Paulette (zie mijn blog "Wilsonbekwaam?") denk ik meer dan voorheen na over ouder worden. Het is een hele kunst om op een waardige manier oud te worden als zaken wat tegen zitten. De vraag komt bij me op of het mogelijk is jezelf tijdig op de laatste levensfase voor te bereiden. Volgens mij is dat het onderzoeken waard. Zomaar afwachten tot het moment dat er iets vreselijk misloopt, is in ieder geval niet waar ik voor wil kiezen.

In onze maatschappij zijn we goed in het voor ons uitschuiven van alles wat met oud worden of met de dood te maken heeft. Gelukkig verschijnen er steeds meer boeken en publicaties die de ouder wordende mens als thematiek hebben. Het boek "Oud worden zonder het te zijn" van Rudi Westendorp is daar een mooi voorbeeld van. Maar ondanks dit soort publicaties zijn we er nog lang niet. Ik vraag me bijvoorbeeld af hoe het kan dat mijn moeder nu in deze situatie terecht is gekomen. Hadden we de paniektoestand waarin we ons nu bevinden kunnen voorkomen? Het is jammer te moeten constateren dat mensen als mijn moeder overvallen lijken te worden door de ouderdom die meedogenloos toeslaat.

Onze maatschappij schrijft ouderen te vlug af. Als ik zonder werk kom te zitten op mijn leeftijd (58 jaar), dan is het niet gemakkelijk om weer aan de bak te komen; alle premies van overheden ten spijt. De relatie tussen de begrippen"oud" en "(levens-)wijsheid" wordt in Nederland niet voldoende onderkend. We zetten ouderen niet systematisch in binnen het maatschappelijke leven, maar bereiden ze via prepensioencursussen voor om te anticiperen op de zee van tijd die hen te wachten staat. Zingeving is daarmee een belangrijk issue aan het worden voor deze fase van ons leven. Vereenzaming is ook een groot en manifest aanwezig probleem. Ouder worden gaat dus niet vanzelfsprekend goed.

De 50plusser is kapitaalkrachtig en heeft genoeg vrije tijd om zich over te geven aan luxe en vertier. Veel gepensioneerden gaan freewheelend, zonder echte verantwoordelijkheden, door het leven. Geen wonder dat we dus met zijn allen jong, fris en fruitig willen blijven. "Pakken wat je pakken kunt" lijkt in die levensfase het devies geworden. "Na ons de zondvloed", schijnen we dan te denken.

We klagen er graag over dat we het slecht hebben en dat ons onrecht wordt aangedaan als we niet op onze wenken worden bediend. We hebben namelijk overal recht op. De vakbonden en politieke partijen doen moeilijk over het verschuiven van de pensioengerechtigde leeftijd om hun oudere achterban niet van zich te vervreemden. Daarentegen zou het misschien voor veel ouderen beter zijn als ze op een of andere wijze in het arbeidsproces kunnen blijven functioneren. We worden namelijk ouder dan ooit tevoren in de geschiedenis van de mensheid en een teveel aan vrije tijd doet mensen niet per definitie goed.
Paulette 80 jaar

Ook anticiperen veel ouderen op alles behalve op de wijze waarop ze omgaan met de slijtage van lichaam en geest. Een nieuwe heup plaatsen is een routinehandeling geworden; staaroperaties of injecties in ogen zijn bijna lopende band werk. Ook levensbedreigende ziekten als kanker of hart- en vaatziekten kunnen misschien in de nabije toekomst als chronische ziekten worden behandeld. Waarom zouden we ons eigenlijk druk maken over oud worden? Wie dan leeft, wie dan zorgt.

In onze maatschappij gaan we helaas met behandelingen vaak door tot het gaatje. De grootste kosten van de ziekenzorg zitten in de laatste fase van ons leven. Zouden we al dat geld niet beter kunnen besteden aan het op goede manier leren omgaan met het leven? Het is maar de vraag of de verlenging van het leven met een paar maanden of een aantal jaren ons wel gelukkiger maakt. Moet alles wat medisch gezien kan ook werkelijk koste wat kost ingezet worden? Waarom zetten we het geld niet in voor bijvoorbeeld professionele lichamelijke én geestelijke ondersteuning van ouderen in de laatste levensfase? De kunst van het ouder worden kan ook gevonden worden in het minder krampachtig vasthouden aan elke strohalm die voorhanden is om langer te blijven leven. Rust en geluk liggen wellicht niet in het tot de laatste ademstoot vechtend en strijdend ten onder gaan. Misschien is er in een vroeger stadium preventief werk te verzetten. "Een leven lang leren" zou zomaar in praktijk gebracht kunnen worden.


Reacties

Anoniem zei…
Ik denk er ook zo over Paul, liever een korter leven met betere kwaliteit. Wat een leuk meisje was je moeder!

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…