Doorgaan naar hoofdcontent

De waarheid als een koe

Rutger Kopland (pseudoniem voor Rudi van den Hoofdakker, 1934-2012) is een wetenschapper (arts, psychiater) die vooral bij het grote publiek bekend is van zijn gedicht "Jonge sla". Dit gedicht werd zelfs aanleiding voor de programmamaker Theo Uittenbogaard om er een aflevering van de televisieserie Mooie woorden van te maken: Jonge sla of De kunst van het vertalen. Deze serie heeft zeker bijgedragen tot de bredere bekendheid van Rutger Kopland.


Alles kan ik verdragen,
het verdorren van bonen,
stervende bloemen, het hoekje
aardappelen, kan ik met droge ogen
zien rooien, daar ben ik
werkelijk hard in.
Maar jonge sla in september,
net geplant, slap nog,
in vochtige bedjes, nee.

Rutger Kopland heeft invloed gehad op mijn denken. Niet alleen vanwege zijn aansprekende manier van dichten, maar ook vanwege de analyserende wijze waarop hij nadacht over wezenlijke zaken. Hij fileerde met grote accuratesse het dichtproces, de gevoelens waarmee we tijdens het leven mee zullen moeten leren omgaan en onze omgang met onze "werkelijkheid". Hij werkte mee aan de prachtige VPRO-serie Van de Schoonheid en de Troost van Wim Kayser (1999/2000) en schreef erover in Het mechaniek van de ontroering (Uitgeverij Van Oorschot, Amsterdam 1995, ISBN 90 282 0861 5)

Uit dit boekje wil ik graag enkele citaten aanhalen, omdat deze aansluiten bij mijn vorige blog Geboeide Prometheus. Kopland verwoordt hierin treffend hoe wij balanceren tussen de rationele en de irrationele kenbronnen. Kunsten leren ons een ander facet van onze werkelijkheid kennen; de kenbronnen vullen elkaar aan.

  • Het is maar waar je op uit bent, gebruik je een groothoek- of een zoomlens. Anders gezegd: welke vragen stel ik en waarom? (Vraag ik naar de verschillen of vraag ik naar de overeenkomsten?) -[blz 13]
  • Dat was medische wetenschap: zoeken naar iets dat klaar lag, zoals een gulden klaar ligt in het gras voordat je hem vindt. (Als ik niets vond, had ik niet goed gezocht) -[blz 24]
  • Van de tabellen die ik maakte, de grafieken die ik tekende, begon ik te zien dat ze niet alleen maar de producten waren van de werkelijkheid; zonder mijn vragen, zonder de methoden van observeren en analyseren zouden ze niet hebben bestaan. -[blz 28]
  • Het is alsof de werkelijkheid tegelijk bereid is meer van haar geheimen prijs te geven, nieuwe verbanden als het ware klaar heeft liggen. Je hoeft alleen maar de sluier weg te trekken. Dit is wat de wetenschapper en de dichter gemeen hebben, dit vermogen tot het hebben van een esthetische ervaring, als het "ik" even verdwijnt en plaatsmaakt voor het "het". -[blz 30]
  • ... dat er geen absolute waarheden zijn in dit leven. De waarheden liggen niet ergens klaar om gevonden te worden, men moet ze zelf maken. -[blz 41]

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

In memoriam Jan Jansen

Ik ontving eergisteren het bericht dat dirigent Jan Jansen afgelopen zaterdag 24 mei 2014 op 90-jarige leeftijd is overleden. Van Rose-Rie, zijn dochter die bij mij in het Zuid-Nederlands Kamerkoor zingt, had ik vorige week al gehoord dat het niet goed ging met hem. Toch kwam het bericht van het overlijden onverwacht voor me.

Jan Jansen was een begrip in Tilburg toen ik als 18-jarige jongeman aan het conservatorium kwam studeren. Mijn vrouw Kitty en haar moeder Trudy zongen bij Jan in zijn koren en hij was ook leraar aan het Paulus Lyceum waar Kitty van hem muziekles kreeg. Ik zou hem veel later opvolgen als muziekdocent aan die school. Jan was meer dirigent dan muziekdocent en hij werd geroemd om zijn initiatieven, zijn humor en vakmanschap. Ik keek op tegen Jan en ik heb destijds geen contact met hem (durven) zoeken ondanks het feit dat wij niet ver van elkaar woonden. Daar heb ik wel spijt van maar gedane zaken nemen geen keer. Vorig jaar heb ik hem opgezocht en we hadden een aller…

Ik had een droom (2)

Vannacht trof ik Dante op de stadsmuur van het Italiaanse plaatsje Lucca. Dante stelde me voor om samen het glas te heffen aan het pleintje waar het standbeeld van Puccini is geplaatst. Weldra zaten we in de stralende zon met een glas rode wijn in onze hand.

Dante:
Zullen we ons gesprek van gisteren voortzetten?

Ik:
Fijn, ik verheug me erop en ik ben zeer vereerd dat je na gisteren nog met me wilt praten.

Dante:
Natuurlijk! We hebben het gehad over het Heelal en over het multiversum. Ik moest erover denken, het is zo anders dan ik gewend ben om er tegenaan te kijken.

Ik:
Daar kan ik me alles bij voorstellen. Maar of je er op jouw manier over nadenkt, of op de manier van Hawking en Mlodinov, het blijft uiteindelijk ons bevattingsvermogen te boven gaan. En het model dat jij hanteert, heeft als grote voordeel dat ik het enigszins wél kan begrijpen.

Dante:
Dat bedoelde ik gisternacht ook te zeggen met mijn opmerking dat Hawking en Mlodinov het ook niet 'weten'.

Ik:
Dat begreep ik al en ik moe…