Doorgaan naar hoofdcontent

De waarheid als een koe

Rutger Kopland (pseudoniem voor Rudi van den Hoofdakker, 1934-2012) is een wetenschapper (arts, psychiater) die vooral bij het grote publiek bekend is van zijn gedicht "Jonge sla". Dit gedicht werd zelfs aanleiding voor de programmamaker Theo Uittenbogaard om er een aflevering van de televisieserie Mooie woorden van te maken: Jonge sla of De kunst van het vertalen. Deze serie heeft zeker bijgedragen tot de bredere bekendheid van Rutger Kopland.


Alles kan ik verdragen,
het verdorren van bonen,
stervende bloemen, het hoekje
aardappelen, kan ik met droge ogen
zien rooien, daar ben ik
werkelijk hard in.
Maar jonge sla in september,
net geplant, slap nog,
in vochtige bedjes, nee.

Rutger Kopland heeft invloed gehad op mijn denken. Niet alleen vanwege zijn aansprekende manier van dichten, maar ook vanwege de analyserende wijze waarop hij nadacht over wezenlijke zaken. Hij fileerde met grote accuratesse het dichtproces, de gevoelens waarmee we tijdens het leven mee zullen moeten leren omgaan en onze omgang met onze "werkelijkheid". Hij werkte mee aan de prachtige VPRO-serie Van de Schoonheid en de Troost van Wim Kayser (1999/2000) en schreef erover in Het mechaniek van de ontroering (Uitgeverij Van Oorschot, Amsterdam 1995, ISBN 90 282 0861 5)

Uit dit boekje wil ik graag enkele citaten aanhalen, omdat deze aansluiten bij mijn vorige blog Geboeide Prometheus. Kopland verwoordt hierin treffend hoe wij balanceren tussen de rationele en de irrationele kenbronnen. Kunsten leren ons een ander facet van onze werkelijkheid kennen; de kenbronnen vullen elkaar aan.

  • Het is maar waar je op uit bent, gebruik je een groothoek- of een zoomlens. Anders gezegd: welke vragen stel ik en waarom? (Vraag ik naar de verschillen of vraag ik naar de overeenkomsten?) -[blz 13]
  • Dat was medische wetenschap: zoeken naar iets dat klaar lag, zoals een gulden klaar ligt in het gras voordat je hem vindt. (Als ik niets vond, had ik niet goed gezocht) -[blz 24]
  • Van de tabellen die ik maakte, de grafieken die ik tekende, begon ik te zien dat ze niet alleen maar de producten waren van de werkelijkheid; zonder mijn vragen, zonder de methoden van observeren en analyseren zouden ze niet hebben bestaan. -[blz 28]
  • Het is alsof de werkelijkheid tegelijk bereid is meer van haar geheimen prijs te geven, nieuwe verbanden als het ware klaar heeft liggen. Je hoeft alleen maar de sluier weg te trekken. Dit is wat de wetenschapper en de dichter gemeen hebben, dit vermogen tot het hebben van een esthetische ervaring, als het "ik" even verdwijnt en plaatsmaakt voor het "het". -[blz 30]
  • ... dat er geen absolute waarheden zijn in dit leven. De waarheden liggen niet ergens klaar om gevonden te worden, men moet ze zelf maken. -[blz 41]

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Speelt mijn linde, zingt de nachtegaal.

Gisteren waren de kinderen met de kleinkinderen op bezoek. Het was mooi weer en het is dan fijn om met zijn allen bijeen te zijn. De kleinkinderen claimen al onze aandacht; de jongsten, Floris en Reinout, omdat ze zo jong zijn en nog verzorging behoeven, Olivia omdat ze als driejarige de wereld aan het verkennen is. Elke leeftijd heeft zijn charme, maar de wereld van een driejarige vind ik wel erg boeiend om als bompa mee te mogen maken.

De taalontwikkeling van de driejarige Olivia gaat met sprongen vooruit. Ze spreekt in hele zinnen, vraagt voortdurend 'Waarom?' en je merkt aan alles dat zo'n kind de wereld aan het ontdekken is. Het kind heeft oog voor zaken waar wij als volwassenen allang blasé aan voorbijgaan. De aanwezigheid van een driejarige in je omgeving maakt dat je zelf de wereld ook weer met andere ogen beziet. De sprookjesachtige wereld van plant en dier, mens en omgeving, openbaren zich in alle luister aan wie er oog voor heeft. Olivia helpt mij de wereld weer …

God bestaat, Hij woont in Brussel.

Gisteravond heb ik een prachtige film bekeken: Le Tout Nouveau Testament, een film van schrijver Thomas Gunzig en cineast Jaco Van Dormael. God bestaat in deze film en Hij bewoont samen met Zijn vrouw en Zijn dochter Ea (verwijzing naar de Evangelische Alliantie?) een bedompt appartement zonder deuren naar de buitenwereld in een hoge flat in Brussel. Deze tirannieke en verknipte persoonlijkheid in zijn badjas terroriseert Zijn gezin en sluit zich op in Zijn geheime werkkamer waar hij op Zijn computer met sadistisch genoegen en uit verveling wetten uitschrijft die de mensheid moeten kwellen met allerlei groot en klein leed. Hij is anders dan Zijn weggelopen zoon J.C., die het volgens Hem te bont heeft gemaakt en naar Gods zeggen maar wat geïmproviseerd heeft. Zijn vrouw laat alles gedwee over zich heen gaan en Zijn dochter Ea komt voor de mensen op; zij hackt Zijn computer, maakt aan alle mensen via SMS hun sterfdatum bekend en loopt weg van huis. Zij daalt via een tunnel in de wasmach…