Doorgaan naar hoofdcontent

Bemoei je er niet mee componist!

Het notenschrift is per definitie een erg ontoereikende manier om de bedoeling van de componist vast te leggen. Bij gebrek aan beter zullen we het ermee moeten doen, maar we lopen keer op keer tegen de beperkingen van het notenschrift op. In de Vroege Middeleeuwen konden we volstaan met het uit het hoofd leren van de melodieën. Er was sprake van éénstemmigheid en de gangbare manier van overdracht bestond uit het uit het hoofd leren door te luisteren en te doen. In de volksmuziek was deze manier van doen al vanzelfsprekend en ook in de kerk was deze werkwijze gebruikelijk.

Muziek werd gaandeweg complexer. Meerstemmigheid deed zijn intrede en er ontstond behoefte naar meer duidelijkheid. Aanvankelijk voldeden zogenaamde neumen die 'ongeveer'  de wendingen in de melodie aangaven als geheugensteun. Maar al gauw deden de lijnen hun intrede. Door gebruik te maken van lijnen kon de onderlinge relatie tussen de neumen preciezer worden aangegeven. Uiteindelijk zijn we gekomen tot het gebruik van de vijfzijdige notenbalk omdat die nog het dichtst in de buurt komt van wat we nodig hebben om veel muziek vast te leggen. Het feit dat er nog steeds geëxperimenteerd wordt met vormen van notatie, geeft aan dat het notenschrift niet écht voldoet.

De componist construeert muziek en noteert die muziek middels noten in een of andere vorm van notatie. Dit notenschrift is het medium waarmee de componist, zelfs over zijn graf heen, met de uitvoerders van zijn muziek communiceert. Door het notenschrift te bestuderen komen musici tot een interpretatie van wat de componist bedoelde. Musiceren is in feite het herscheppen van wat de componist heeft bedacht. Het feit dat er zoveel interpretaties van hetzelfde muziekstuk zijn te bedenken, geeft al aan dat het muziekschrift voor meerdere uitleg vatbaar is. Dit is wat muziek maken, het herscheppen, zo boeiend maakt. Iedereen interpreteert de compositie vanuit zijn eigen achtergrond en persoonlijkheid. Er bestaat dus uit principe geen perfecte uitvoering; er bestaan uitvoeringen die je meer of minder aanspreken. De veelzijdigheid van opvattingen maakt ons leven zo verschrikkelijk leuk.



Ik noteer bij mijn eigen composities zo weinig mogelijk aanwijzingen. Muziek moet voor zichzelf spreken en ik neem de rol van de uitvoerende musici bij het herscheppen van mijn muziek serieus. De uitvoerende musicus is meer dan een instrument om mijn muziek zoals ik die bedacht heb uit te voeren. Hij is een kunstenaar die vanuit zijn interpretatie muziek 'maakt'. Ik ben vaak verrast door de interpretatie van mijn muziek door anderen. Er blijkt meer in mijn muziek aanwezig te zijn dan ik zelf 'weet' of dacht te weten. De componist zijn taak is het de muziek te bedenken. Als de muziek bedacht en genoteerd is, komen de musici in beeld die de muziek tot klinken brengen. Daarbij is hun interpretatie van die muziek een proces waarop de componist geen vat meer heeft. Hij moet zijn geesteskind loslaten en zich blij verwonderen over hoe dat kind op eigen benen staat en de wereld intrekt. Muziek wordt pas spannend als de uitvoerende musicus zich de muziek 'eigen' maakt. Bemoei je er niet meer mee, componist!

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…