Doorgaan naar hoofdcontent

Reflectie bij een promotieonderzoek

Tijdens de vakantieweek in Luxeuil-les-bains met Consortium Musicum Divertimento (2012), vroeg Monique Bussmann (een van de cellisten uit het orkest) mij of ik mee zou willen denken over een bijdrage aan haar promotieonderzoek. Onderwerp is "Meerstemmigheid in de loopbaanverhalen van zorgprofessionals in de ouderenzorg en de weerklank ervan in de zorgorganisatie. Een bijdrage aan de arbeidsmarktproblematiek in de ouderenzorg." Het onderwerp sprak me meteen aan en het feit dat Monique de logische link tussen "meerstemmigheid" en "muziek" legde, was uitdagend. Ze had er ideeën over en vroeg mij vanuit mijn hoedanigheid als componist en dirigent om mee te denken over een muzikale reflectie op het onderzoek.

We hebben inspirerende gesprekken met elkaar gevoerd sinds die tijd en gaandeweg werd het steeds concreter en spannender. Er werden door Monique interviews gehouden en uitgewerkt, artikelen geschreven en ik mocht dit alles vanuit de zijlijn meemaken en meelezen. Wat mij vooral aanspreekt is het feit dat Monique zorgvuldig, met respect en groot analytisch inzicht onderzoeksresultaten formuleert. De meerstemmigheid in de interviews en bijeenkomsten werkt ze op diverse terreinen uit en maakt ze inzichtelijk. De gebruikte methodiek vind ik intrigerend. Zelf schrijft ze over haar onderzoek: "Het voorgaande heeft mij ertoe aangezet onderzoek te willen doen naar de loopbaanverhalen van zorgprofessionals en naar de impact van het goed luisteren naar deze verhalen op het HRM‐beleid en de stijl van leidinggeven in de organisatie. Door mijn eigen levenservaring ben ik gemotiveerd een onderzoeksmethode toe te passen die levensverhalen als bron van kennis erkent, die het kritisch bevragen van maatschappelijke en wetenschappelijke vanzelfsprekendheden toelaat en die tevens een zoektocht naar een verbinding tussen kunst en wetenschap bevat."

In de loop van de tijd kreeg ik andere inzichten over de wijze waarop ik met muziek zou kunnen reflecteren op de uitgewerkte casussen. Aan de hand van zo'n uitgewerkte casus van Brenda, stond me opeens duidelijk voor de geest wat ik zou moeten doen. Ik nam het "I-Poem" van Brenda als uitgangspunt en paste polyfone compositietechnieken toe. Ik ontdeed de klank van "betekenis" door gedeelten in de omkering op drie manieren tegen het thema te plaatsen. Eenmaal donker en laag (als uitbeelding van "donkere" tijden), eenmaal op oorspronkelijke toonhoogte (als uitbeelding van het heden) en vervolgens hoog en helder (als een kinderstemmetje uit het verleden dat op de achtergrond te horen is en meespeelt). Hiermee interpreteerde ik de gevoelslaag uit de interviews.

Vervolgens plaatste ik diverse "stemmen" uit het interview als contrapunt tegenover het "I-Poem" dat als thema fungeert: de stem van de werknemer, die van de partner en moeder én de stem van de analyserende onderzoeker. Ik plaatste de stemmen dusdanig dat de woorden die mij troffen in een bepaalde context werden belicht. De tijden die ik doorbracht in de elektronische studio van het Brabants Conservatorium herleefden voor mij. Alleen dit keer niet met het uitmeten, knippen en letterlijk plakken van tape; tijden veranderen.

In 2016 sluit Monique haar promotieonderzoek af. Ik heb nog tijd genoeg om na te denken over een muzikale bijdrage aan die afsluiting. Ik ben blij dat ze mij erbij betrokken heeft. Het verbreedt mijn kijk op componeren en vormprincipes. Het eerste klinkende resultaat is al te beluisteren:



Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Ik had een droom (2)

Vannacht trof ik Dante op de stadsmuur van het Italiaanse plaatsje Lucca. Dante stelde me voor om samen het glas te heffen aan het pleintje waar het standbeeld van Puccini is geplaatst. Weldra zaten we in de stralende zon met een glas rode wijn in onze hand.

Dante:
Zullen we ons gesprek van gisteren voortzetten?

Ik:
Fijn, ik verheug me erop en ik ben zeer vereerd dat je na gisteren nog met me wilt praten.

Dante:
Natuurlijk! We hebben het gehad over het Heelal en over het multiversum. Ik moest erover denken, het is zo anders dan ik gewend ben om er tegenaan te kijken.

Ik:
Daar kan ik me alles bij voorstellen. Maar of je er op jouw manier over nadenkt, of op de manier van Hawking en Mlodinov, het blijft uiteindelijk ons bevattingsvermogen te boven gaan. En het model dat jij hanteert, heeft als grote voordeel dat ik het enigszins wél kan begrijpen.

Dante:
Dat bedoelde ik gisternacht ook te zeggen met mijn opmerking dat Hawking en Mlodinov het ook niet 'weten'.

Ik:
Dat begreep ik al en ik moe…

In memoriam Jan Jansen

Ik ontving eergisteren het bericht dat dirigent Jan Jansen afgelopen zaterdag 24 mei 2014 op 90-jarige leeftijd is overleden. Van Rose-Rie, zijn dochter die bij mij in het Zuid-Nederlands Kamerkoor zingt, had ik vorige week al gehoord dat het niet goed ging met hem. Toch kwam het bericht van het overlijden onverwacht voor me.

Jan Jansen was een begrip in Tilburg toen ik als 18-jarige jongeman aan het conservatorium kwam studeren. Mijn vrouw Kitty en haar moeder Trudy zongen bij Jan in zijn koren en hij was ook leraar aan het Paulus Lyceum waar Kitty van hem muziekles kreeg. Ik zou hem veel later opvolgen als muziekdocent aan die school. Jan was meer dirigent dan muziekdocent en hij werd geroemd om zijn initiatieven, zijn humor en vakmanschap. Ik keek op tegen Jan en ik heb destijds geen contact met hem (durven) zoeken ondanks het feit dat wij niet ver van elkaar woonden. Daar heb ik wel spijt van maar gedane zaken nemen geen keer. Vorig jaar heb ik hem opgezocht en we hadden een aller…