Doorgaan naar hoofdcontent

Reflectie bij een promotieonderzoek

Tijdens de vakantieweek in Luxeuil-les-bains met Consortium Musicum Divertimento (2012), vroeg Monique Bussmann (een van de cellisten uit het orkest) mij of ik mee zou willen denken over een bijdrage aan haar promotieonderzoek. Onderwerp is "Meerstemmigheid in de loopbaanverhalen van zorgprofessionals in de ouderenzorg en de weerklank ervan in de zorgorganisatie. Een bijdrage aan de arbeidsmarktproblematiek in de ouderenzorg." Het onderwerp sprak me meteen aan en het feit dat Monique de logische link tussen "meerstemmigheid" en "muziek" legde, was uitdagend. Ze had er ideeën over en vroeg mij vanuit mijn hoedanigheid als componist en dirigent om mee te denken over een muzikale reflectie op het onderzoek.

We hebben inspirerende gesprekken met elkaar gevoerd sinds die tijd en gaandeweg werd het steeds concreter en spannender. Er werden door Monique interviews gehouden en uitgewerkt, artikelen geschreven en ik mocht dit alles vanuit de zijlijn meemaken en meelezen. Wat mij vooral aanspreekt is het feit dat Monique zorgvuldig, met respect en groot analytisch inzicht onderzoeksresultaten formuleert. De meerstemmigheid in de interviews en bijeenkomsten werkt ze op diverse terreinen uit en maakt ze inzichtelijk. De gebruikte methodiek vind ik intrigerend. Zelf schrijft ze over haar onderzoek: "Het voorgaande heeft mij ertoe aangezet onderzoek te willen doen naar de loopbaanverhalen van zorgprofessionals en naar de impact van het goed luisteren naar deze verhalen op het HRM‐beleid en de stijl van leidinggeven in de organisatie. Door mijn eigen levenservaring ben ik gemotiveerd een onderzoeksmethode toe te passen die levensverhalen als bron van kennis erkent, die het kritisch bevragen van maatschappelijke en wetenschappelijke vanzelfsprekendheden toelaat en die tevens een zoektocht naar een verbinding tussen kunst en wetenschap bevat."

In de loop van de tijd kreeg ik andere inzichten over de wijze waarop ik met muziek zou kunnen reflecteren op de uitgewerkte casussen. Aan de hand van zo'n uitgewerkte casus van Brenda, stond me opeens duidelijk voor de geest wat ik zou moeten doen. Ik nam het "I-Poem" van Brenda als uitgangspunt en paste polyfone compositietechnieken toe. Ik ontdeed de klank van "betekenis" door gedeelten in de omkering op drie manieren tegen het thema te plaatsen. Eenmaal donker en laag (als uitbeelding van "donkere" tijden), eenmaal op oorspronkelijke toonhoogte (als uitbeelding van het heden) en vervolgens hoog en helder (als een kinderstemmetje uit het verleden dat op de achtergrond te horen is en meespeelt). Hiermee interpreteerde ik de gevoelslaag uit de interviews.

Vervolgens plaatste ik diverse "stemmen" uit het interview als contrapunt tegenover het "I-Poem" dat als thema fungeert: de stem van de werknemer, die van de partner en moeder én de stem van de analyserende onderzoeker. Ik plaatste de stemmen dusdanig dat de woorden die mij troffen in een bepaalde context werden belicht. De tijden die ik doorbracht in de elektronische studio van het Brabants Conservatorium herleefden voor mij. Alleen dit keer niet met het uitmeten, knippen en letterlijk plakken van tape; tijden veranderen.

In 2016 sluit Monique haar promotieonderzoek af. Ik heb nog tijd genoeg om na te denken over een muzikale bijdrage aan die afsluiting. Ik ben blij dat ze mij erbij betrokken heeft. Het verbreedt mijn kijk op componeren en vormprincipes. Het eerste klinkende resultaat is al te beluisteren:



Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…