Doorgaan naar hoofdcontent

Keuzevrijheid

N'appelez pas embarras du choix, ce qui est espace vibrant du possible
Christian Dotremont

Ik heb vandaag de publicatie "Op eigen vleugels" van Kris Verbeek (KPC Groep, 2010) weer eens gelezen. Ik vind het een inspirerend stuk omdat de self-determination-theory (SDT, zelfbepalingstheorie) van Deci en Ryan niet alleen op het onderwijs van toepassing is.

Self-Determination-Theory stelt dat mensen drie psychologische basisbehoeften hebben die vervuld dienen te worden om hen tot ware bloei te laten komen:
  1. De behoefte aan autonomie (autonomy)
  2. De behoefte aan relatie of verbondenheid (relatedness)
  3. De behoefte aan competentie (competence)
De zelfbepalingstheorie geeft antwoord op vragen over motivatie en houdt zich bezig met de relatie tussen motivatie en autonomie. Deci en Ryan maken, naast het benoemen en verklaren van amotivatie, verschil tussen vier verschillende vormen van extrinsieke motivatie en intrinsieke motivatie. Bij de laatste vorm van motivatie gaat het om keuzes waarvan iemand het gevoel heeft dat zijn handelingen volledig door hemzelf worden gemaakt. Het individu ervaart dan grote psychologische vrijheid; een hoge graad van flexibiliteit en weinig of geen druk van buitenaf. Het is een toestand van integratie, waarbij je helemaal in overeenstemming bent met je eigen gevoelens en behoeften.

Autonomie houdt ook in dat je keuzevrijheid hebt; op zijn minst de vrijheid om iets niet te doen. Kiezen betekent vaak beslissen en het maken van goede of echte keuzes is een belangrijke component van autonomie. In feite kan alleen de persoon die kiest, uitmaken wat een goede of echte keuze is. Hierbij is het zelfs zo dat de 'illusie' van een persoonlijke keuze, een positieve rol speelt in het leven.

Het verlangen om zich verbonden te voelen met anderen en hen te geven en te respecteren, blijkt ook een wezenlijk element in de zelfbepalingstheorie. Wij hebben dit nodig voor een optimale ontwikkeling van het individu. In mijn blog over Quintilianus heb ik beschreven hoe vroeger deze verbondenheid al als wezenlijk werd ervaren binnen een leerproces. Daarnaast wordt onze behoefte aan competentie (als het proces waarbij we in interactie treden met onze omgeving) door Deci en Ryan gezien als een basale motiverende behoefte die mensen energie geeft voor aandacht, denken, exploratie en spel. We ervaren dat we effectief gewenste resultaten en effecten teweeg kunnen brengen. En dat heeft positieve gevolgen voor onze gezondheid.

Hoe meer tegemoet gekomen wordt aan de drie basisbehoeften, des te groter zijn ons welbevinden, engagement en intrinsieke motivatie. Het klinkt allemaal zo eenvoudig en het is zo logisch. Als we een vinger aan de pols houden, kunnen we dus zelf voor een autonoom-respecterende context zorgen; om zodoende in het dagelijkse leven in verbondenheid een leven lang keuzes te maken en daarvan te leren. Ik kies daarvoor!

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…