Doorgaan naar hoofdcontent

Kleur de toekomst

In 1992 hield Hans Magnus Enzensberger in het kader van de Van der Leeuw-lezing in de Martinikerk in Groningen een lezing met de naam "Die große Wanderung", de grote trek. Die trek is de volksverhuizing die toen al de discussie in Europa beheerste en nu nog niets aan actualiteit heeft ingeboet. Juristen en beleidsmakers probeerden in die tijd nieuwe definities te formuleren om iedere asielzoeker, ontheemde, tijdelijke vluchteling of ordinaire "gelukszoeker" te classificeren. Met weinig succes lijkt wel. Enzensberger stelt: "Wie bedenkt dat tussen 1810 en 1920 alleen al in de Verenigde Staten 34 miljoen mensen binnenkwamen, overwegend uit Europa, kan inzien dat je nog wat zult beleven wanneer de huidige immigraties proportioneel vergelijkbaar worden."

We zijn ruim 20 jaar verder en de situatie is niet wezenlijk anders geworden. Enzensberger heeft met de laatste opmerking gelijk gekregen; we beleven op dit moment best wel wat in Europa. Ik las dat volgens CBS jaarlijks 400.000 personen de EU binnen komen die asiel aanvragen. Daarbij worden de illegale binnenkomers niet meegerekend. Je merkt het ook in het straatbeeld. Zelfs in Tilburg is het er de afgelopen 20 jaren veelkleuriger door geworden. Als je wilt, kun je er op een eenvoudige manier in contact komen met interessante mensen en culturen uit de gehele wereld.

Was het maar zo mooi! In plaats van toenadering ervaar ik polarisatie. De asielzoekers worden "illegaal" genoemd, alsof mensen illegaal op deze planeet kunnen verblijven. Er wordt gesproken over "gelukzoekers" of "economische vluchtelingen", alsof het vreemd is om op zoek te zijn naar geluk of welvaart. Genoeg Nederlanders (wat dat dan ook mogen zijn) vertrokken om dezelfde redenen naar Canada of Australië.

Omdat iedereen op een of andere wijze een identificatiemodel nodig heeft, ontstaan er gaandeweg steeds meer groepen gelijkdenkenden die zich gaan afscheiden van andere groepen. Zo'n 50 jaar geleden was de maatschappij nog duidelijk en betrekkelijk eenvoudig ingedeeld; de verzuiling had zich stevig geworteld in onze maatschappij (katholiek-protestant, links-rechts, duidelijke sociale klassen). Het is er met de jaren niet eenvoudiger op geworden.

We zien nu dat bij verschil van inzichten en bij conflicten fundamentele voor- en tegenstanders zich aan beide zijden diep ingraven en geen middel schuwen om hun standpunt in de media voor het voetlicht te brengen. Sterker nog, ze gaan de wezenlijke dialoog met elkaar uit de weg. Deze week werd dat weer eens duidelijk in de Schilderswijk in Den Haag. Een demonstratie tegen de mensenschendingen door IS, werd beantwoord door een gewelddadige tegendemonstratie vóór IS. Geert Wilders stond meteen voorop om het probleem, zoals te verwachten, breder te trekken en kondigt aan dat hij met de Nederlandse vlag voorop wil gaan bij een grote demonstratie. Tsja, tegen wát eigenlijk? Het is de vraag of nationalisme de oplossing biedt in dit conflict.

We zoeken te vaak de polarisatie op en dat is wat er alom gebeurt. De wereld zou er beter uitzien als we de toenadering zoeken met hen die anders denken of er anders uitzien. We zullen daar, gezien de samenstelling van onze huidige maatschappij (globalisering) wel voor moeten kiezen.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

In memoriam Jan Jansen

Ik ontving eergisteren het bericht dat dirigent Jan Jansen afgelopen zaterdag 24 mei 2014 op 90-jarige leeftijd is overleden. Van Rose-Rie, zijn dochter die bij mij in het Zuid-Nederlands Kamerkoor zingt, had ik vorige week al gehoord dat het niet goed ging met hem. Toch kwam het bericht van het overlijden onverwacht voor me.

Jan Jansen was een begrip in Tilburg toen ik als 18-jarige jongeman aan het conservatorium kwam studeren. Mijn vrouw Kitty en haar moeder Trudy zongen bij Jan in zijn koren en hij was ook leraar aan het Paulus Lyceum waar Kitty van hem muziekles kreeg. Ik zou hem veel later opvolgen als muziekdocent aan die school. Jan was meer dirigent dan muziekdocent en hij werd geroemd om zijn initiatieven, zijn humor en vakmanschap. Ik keek op tegen Jan en ik heb destijds geen contact met hem (durven) zoeken ondanks het feit dat wij niet ver van elkaar woonden. Daar heb ik wel spijt van maar gedane zaken nemen geen keer. Vorig jaar heb ik hem opgezocht en we hadden een aller…