Doorgaan naar hoofdcontent

Posts

Posts uit oktober, 2014 weergeven

Lachen om verschrikking

'Lachen om de verschrikking. Ja, wat moet je anders?' schreef Freek de Jonge in het voorwoord van "Gekke koeien en pestvarkens" van Jos Collignon uit 1998. Ik mag graag naar de cartoons van Jos Collignon kijken. Ze zijn altijd raak en leggen vaak de vinger op de wonde plek waar het actualiteiten of menselijke zwakheden aangaat.

Soms blijven cartoons verrassend actueel en zijn ze te begrijpen zonder dat er specifieke voorkennis nodig is over de tijd waarin de cartoon is ontstaan. Je hoeft de huidige problemen bij het smeden van mondiale coalities tegen onrecht maar te bekijken en de bovenstaande cartoon uit 1997 zou nu zo geplaatst kunnen worden als actuele bijdrage aan huidige discussies. Alleen de omstanders zouden er misschien anders uitzien. Menselijke eigenschappen blijven door de tijden heen herkenbaar en sommige zaken zullen wel nooit veranderen, vrees ik. Politieke veranderingen voltrekken zich nu eenmaal langzaam.
Op zijn website (www.joscollignon.nl) schrij…

Over een koorbezoek, een dominee en een oude saxofonist

Dit weekend was het Poolse koor Agricola uit Krakow op bezoek in Breda in het kader van de bevrijding van Brabant 70 jaar geleden. De contacten met Agricola zijn tot stand gekomen via mijn vrouw Kitty en Jan van Corven. Een lid van Kamerkoor BonTon, René Strik, had zijn studiegenoot Jan ontmoet. Jan van Corven bleek als puber op het Pauluslyceum in Tilburg het gymnasium te hebben doorlopen, net als Kitty. Bij toeval kwamen ze erachter dat Jan Kitty kende en van het een komt het ander. Kamerkoor BonTon ging op concertreis naar Krakow en Agricola kwam op uitnodiging van BonTon naar Nederland. De contacten waren gelegd en ondanks het feit dat BonTon niet meer bestaat, zijn de contacten hartelijk en blijvend. Volgend jaar gaan we met het Zuid-Nederlands Kamerkoor naar Krakow om daar gezamenlijk met Romsey Choral Society een Pools/Engels/Nederlands concert te geven. Gezamenlijk voeren we er composities uit van Haendel (delen uit Messiah), Botor (Caritas), Bacewiz (Vioolconcert) en van mij…

Ezeltje strek je

Onze oude auto, een Citroën C5 uit 2001, is "op" na jaren goede dienst. We moeten dus op korte termijn een andere auto kopen of leasen. Als je de wereld van de autoverkoop ingaat, krijg je te maken met een andere wereld. Een wereld waar het draait om glamour, duurzame techniek, extra opties, "meer" auto, verbruik, rijstijl, laksoorten, aftrek, vrijheid en allerlei vormen van financiering en leasing. Er zijn allerlei soorten 'lokkertjes' om je binnen te krijgen. Glossy folders, prachtige websites en aanlokkelijke aanbiedingen. We rijden al een nieuwe auto vanaf €155. Tenminste, als we slechts 10.000 kilometers rijden en een 'looptijd' van 48 maanden nemen met een aanbetaling van €7.000 en bij een restwaarde van een x-bedrag. Maar je wijkt altijd af van de norm, en ik ben nog geen vrienden of bekenden tegengekomen die in werkelijkheid slechts €155 betalen voor hun nieuwe auto.

De verkopers doen hun best om ons gerust te stellen en te wijzen op de vele …

De laatste schakel van een lange keten van gedachten (Slot)

Hiermee wil ik de serie blogs over Aphorismen afsluiten. Dr. C.J. Wijnaendts Francken was een bijzondere man die in een bijzondere tijd leefde. Zijn aforismen zijn uitnodigend en ik denk graag na over de thema's die hij heeft aangesneden. Uiteraard leven wij in een andere tijd en leiden onze gedachten daardoor alleen al tot andere uitkomsten. Het mooie aan aforismen is dat zij niet bedoeld zijn om dé waarheid te verkondigen of om ons te overtuigen van het gelijk. Zij kunnen de vonk zijn waarmee ons vuur wordt ontstoken. Daar neem ik graag genoegen mee.

Vijfde boek
Geestigheid en humor:
"Men moet niet alleen om anderen maar ook om zichzelf kunnen lachen, ook zichzelf nu en dan belachelijk kunnen vinden in zijn doen en laten."

Waardeering:
"Niet wat ons in den schoot geworpen wordt, maar wat wij zelf met moeite en inspanning ons veroverden, wordt door ons het meest geschat."

Lof:
"Een onverdiende loftuiting kan soms op pijnlijke wijze ons geweten wakker roepen.&quo…

De laatste schakel van een lange keten van gedachten (4)

In het Handboekje voor de Katholieke Vrouw en Moeder, een kerkelijk goedgekeurd boekje  (vijfde druk, uitgegeven door G. Mosmans zoon, 's-Hertogenbosch), staan gebeden en overwegingen. De samensteller, Pater FABIANUS O.F.M. Cap. , heeft ze in alle oprechtheid toegewijd "aan de gedachtenis van mijn aardse moeder, die mijn schreden naar kerk en altaar heeft gericht. Tilburg, Kerstmis 1947". Er bestond ook een Handboekje voor de Katholieke man, wat dat betreft werden beide geslachten door de kerk gelijkelijk bij de hand genomen.

Het handboekje stamt van vóór de Tweede Wereldoorlog en werd veel gelezen door katholieke vrouwen en mannen in een tot op het bot verzuild Nederland. Het geeft een goed beeld van de rolverdeling tussen man en vrouw (binnen het Katholieke deel van Nederland) in dezelfde tijd dat Wijnaendts Francken zijn Aphorismen schreef. Door te lezen wat er in het handboekje staat, kun je inschatten welke positie Wijnaendts Francken innam als het ging over de vrouw…

De laatste schakel van een lange keten van gedachten (3)

Het boek Aphorismen van Wijnaendts Francken is uit 1937 en ik heb het boek al sinds 1976 in mijn bezit. Ik vraag me af of de beleving die ik bij het boek als object heb, ook van belang is voor mijn beleving van het gedachtengoed, de inhoud. Het boek heeft een harde kaft, de tekst is gedrukt op dik, licht okerkleurig papier met een linnen reliëf en het geheel is degelijk ingebonden. Opengeslagen is het zo'n 90% van een A4-formaat en het ruikt zoals een oud boek behoort te ruiken. Het doet me denken aan de geur van de oude filmzaal bij de Lambertuskerk in Eindhoven; een plaats waar ik goede herinneringen aan heb.

Zou de beleving die de lezer van een boek heeft, veranderen met de moderne, digitale manieren waarop boeken uitgegeven worden? Met andere woorden, komt de inhoud van een boek anders bij ons binnen als zintuigen als reuk en tast uitgeschakeld worden? Misschien is de vraag alleen al gerelateerd aan mijn generatie.

Derde boek
Leven:
"Instinkt en rede komen dikwijls met elkand…

De laatste schakel van een lange keten van gedachten (2)

Alleen al de rubricering van de 900 aforismen is kenmerkend voor de wijze waarop Wijnaendts Francken tegen zijn tijd aankeek. Hij was een vrijdenker in een rumoerige periode met twee wereldoorlogen waar verzuiling en verwarring de maatschappij kenmerkten. Een tijd waarbinnen conservatief en progressief op het scherpst van de snede met elkaar omgingen; waar revoluties zich manifesteerden rond diverse thema's en op verschillende strijdperken (kunst, wetenschap, politiek). Een boeiende tijd die in het boek Alleen de wolken van Philipp Blom zo treffend wordt beschreven. De tijd die Wijnaendts Francken heeft gevormd en beïnvloed en waar hij zelf actief een rol in heeft gespeeld. Een briljante geest en een bijzondere man. Ik besef dat ik door mijn keuze uit de 900 aforismen meer over mezelf zeg dan dat ik een representatief beeld schets van het gedachtengoed van Wijnaendts Francken.

Tweede boek
Recht en vrijheid:
"Elke hartstocht doet afbreuk aan onze vrijheid."

Politiek:
"Wie…

"De laatste schakel van een lange keten van gedachten"

Aforismen leveren geen aaneengesloten betoog en zijn niet het resultaat van een zoektocht naar volledigheid. Het leven is complex en dé waarheid bestaat bovendien niet. Een aforisme ontstaat als bij intuïtie geboren en Karel Jonckheere omschreef het als "kortste bewering die aan het langste eind wil trekken". Ik mag aforismen graag lezen en citeren. Ze geven ons inzicht, ontlokken ons een glimlach of zetten ons aan het denken en geven altijd iets extra's aan ons bestaan. Ik blader de laatste tijd af en toe in "Aphorismen" van Dr. C.J. Wijnaendts Francken, uitgegeven bij Wereldbibliotheek N.V. - Amsterdam in 1937.

Cornelis Johannes Wijnaendts Francken (1863-1944) was een boeiende figuur uit de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde. Hij heeft de nu nog om de drie jaar uitgereikte Dr. Wijnaendts Francken-prijs, voor werk op het gebied van essay en literaire kritiek, financieel mogelijk gemaakt in 1935. Na zijn studie plant- en dierkunde, studeerde hij wijsbegeer…

Als je het mij vraagt...

In Nederland mag iedereen een mening hebben. Sterker nog, wij nodigen iedereen bij voortduring uit om die mening te ventileren. Als je zegt dat je te weinig kennis of informatie hebt om je een mening te vormen, kijkt men je vreemd aan. Ieder ontwikkeld mens heeft er toch een! Strijd tegen IS, Guus Hiddink, Israël en de Palestijnen, Rusland, Oekraïne, Kernenergie, Noord Korea, de strafmaat voor Volkert van der G., WMO, euthanasie, kinderarbeid, zwarte Piet... Slechts een greep uit het nieuws van afgelopen dagen. Er zouden minstens 48 uren in een dag moeten zitten om je maar globaal te (laten) informeren over al die uiteenlopende onderwerpen. In veel media telt iedere mening en op radio en tv wordt voortdurend geopinieerd, geregistreerd en gedeeld.

Een mening die niet gestoeld is op kennis, noem ik een kreet. Zo'n kreet kan een authentieke en oprechte uiting zijn van emotie, maar het is de vraag of we daar zoveel aandacht aan moeten geven. De werkelijkheid is namelijk complexer dan j…

Minder! Minder! Minder!

Het is Geert Wilders voor de zoveelste keer gelukt. Hij staat weer in het middelpunt van de belangstelling door de aangifte van het Openbaar Ministerie tegen hem. Het land is in rep en roer, alle nieuwsrubrieken buitelen over elkaar heen om het nieuws van alle kanten te belichten. Oost-Europadeskundige Dr. Remco Clavan (in het leven geroepen door Van Kooten en De Bie in "Keek op de week") lijkt model te hebben gestaan voor alle deskundigen die met hun mening te koop lopen en die regelmatig in de media te zien of te horen zijn. Er wordt veel herhaald van wat gezegd is en er komt zelden wat nieuws boven tafel. Men papegaait elkaar na.

Het gaat om uitspraken die Wilders op 19 maart in het kader van de gemeenteraadsverkiezingen heeft gedaan. Hij stelt die avond zijn publiek drie vragen:
Meer of minder Europa?Meer op minder PvdA?Meer of minder Marokkanen?Gisteravond was het een verademing om in "De wereld draait door" Rob Wijnberg stelling te horen nemen tegen het veronge…

Heksenketel

Ik vind Facebook een leuk medium. Je ziet er van alles voorbij komen en je kunt zien wat vrienden, kennissen en bekenden bezig houdt. En dat is net zo divers als de mensheid zelf. Feestbeesten, familiemensen, muziekliefhebbers, carrièretrackers, pacifisten, gelukszoekers en nihilisten, ze vinden allemaal op Facebook een podium om hun bezigheden te delen en op elkaar te reageren. Iets waar mensen duidelijk behoefte aan hebben, gezien het succes van Facebook; de een meer dan de ander.

Wij hebben een bepaald beeld van onszelf en dat dragen wij graag uit. Iedereen op Facebook heeft zijn eigen normen en waarden waarmee hij Facebookberichten de wereld in stuurt en op anderen reageert. Dat is ook duidelijk te merken. Soms vraag ik me af of iedereen zich wel voldoende realiseert wat het beeld is dat zij uitdragen naar anderen dan vrienden of bekenden. Het is over het algemeen geen overbodige luxe om ook de instellingen van Facebook eens duidelijk te bestuderen.

De Franse filosoof Michel Foucaul…

Een leven lang denken

Regelmatig maak ik aantekeningen van boeken, artikelen en essays die ik lees. Gewoon omdat ik het leuk vind om af en toe weer eens door te nemen wat ik ooit interessant en wetenswaardig vond.





Musik im besten Sinne bedarf weniger der Neuheit, ja vielmehr je älter sie ist, je gewohnter man sie ist, desto mehr wirkt sie.


Johann Wolfgang von Goethe Uit "Wilhelm Meisters Wanderjahre" (Kapitel 41)








Too much studying leads to laziness

Francis Bacon Uit het essay "Of Studies"









L'économie du temps est le principe de tous les succès et de la gloire
Jules Payot Uit "L'Education de la volonté"

Mijn queeste

Ik vertaal grotere (levens-)vraagstukken het liefst naar mijn handelen binnen het leven van alledag. Het is niet zo dat ik ongevoelig ben voor theorieën betreffende religie, filosofie, mystiek of andere onderwerpen die het kenbare overstijgen. Met grote regelmaat houd ik me daarmee bezig, maar ik merk dat ik vooral in de dialoog en samenwerking met anderen vaak tot inzichten en diepere ervaringen kom. Meestal gebeurt dat niet intentioneel maar is het inzicht bijproduct van die ontmoeting, dialoog en samenwerking. Ik probeer na zo'n ervaring de vertaalslag te maken binnen mijn doen en (vooral) laten. Kunst, in de breedste zin, heeft op mij een zelfde, inzichtverhogend effect. Bij mij openbaren deze ervaringen zich in het gunstigste geval door ont-roering. Op zulke momenten zijn vergankelijkheid en onvergankelijkheid optimaal met elkaar verbonden. Er is dan in mijn beleving sprake van wezenlijk inzicht.

Ik vind het mooi om me regelmatig af te vragen waarom ik doe wat ik doe en om dan…

Het leven is goed in het Brabantse land

Ik reed afgelopen zaterdag met mijn moeder tweemaal tussen Eindhoven en Tilburg via binnenwegen. Op de heenweg naar Tilburg via Best, Oirschot, Spoorendonk en Moergestel, op de terugweg via Hilvarenbeek, Diessen en Veldhoven. Onderweg reden we door een idyllisch landschap met mooie gerenoveerde boerderijen en fraai aangelegde tuinen. Af en toe een gigantische boerenschuur, geheel volgens de nieuwste inzichten zo groots opgezet dat het landschap er door wordt verzwolgen, maar dat kon ons niet deren. Waar nog niet zo lang geleden kerktorens de ijkpunten in het Brabantse land waren, zijn nu de mega-stallen, windmolens en stalen telefoonpijlers landschapsbepalende elementen. Daar zijn we al aan gewend. We zongen oude liedjes, mijn moeder en ik; het weer was mooi en we genoten beiden van de rit.

Ik verlangde voor een moment naar vroeger, naar het Brabant waar het leven goed is en waar mijn wieg heeft gestaan. Een Brabant dat we graag in de beeldvorming verheerlijken. Wat moet dat geweldig z…