Doorgaan naar hoofdcontent

De laatste schakel van een lange keten van gedachten (4)

Handboekje in handzaam formaat: 10x15 cm
In het Handboekje voor de Katholieke Vrouw en Moeder, een kerkelijk goedgekeurd boekje  (vijfde druk, uitgegeven door G. Mosmans zoon, 's-Hertogenbosch), staan gebeden en overwegingen. De samensteller, Pater FABIANUS O.F.M. Cap. , heeft ze in alle oprechtheid toegewijd "aan de gedachtenis van mijn aardse moeder, die mijn schreden naar kerk en altaar heeft gericht. Tilburg, Kerstmis 1947". Er bestond ook een Handboekje voor de Katholieke man, wat dat betreft werden beide geslachten door de kerk gelijkelijk bij de hand genomen.

Het handboekje stamt van vóór de Tweede Wereldoorlog en werd veel gelezen door katholieke vrouwen en mannen in een tot op het bot verzuild Nederland. Het geeft een goed beeld van de rolverdeling tussen man en vrouw (binnen het Katholieke deel van Nederland) in dezelfde tijd dat Wijnaendts Francken zijn Aphorismen schreef. Door te lezen wat er in het handboekje staat, kun je inschatten welke positie Wijnaendts Francken innam als het ging over de vrouw, het huwelijk en liefde in vergelijking met de gangbare mores in de dertiger jaren van de 20ste-eeuw.

Eerst een citaat uit het Handboekje voor de Katholieke Vrouw en Moeder:
"Ontvang uw man met blijdschap als hij van de arbeid thuis komt en stel belang in zijn werk. Val hem niet voortdurend lastig met allerlei gezeur en klachten. Dien hem vlijtig en voorkom zelfs zijn wensen. Bewijs hem gaarne kleine attenties, bij voorbeeld op zijn verjaardag en trouwdag. (...) Laat geen man u te na komen en uw vrouweneer onderschatten. Wees voorzichtig voor slechte omgang, slechte lectuur en slechte theaters, die spotten met de grondslagen van het christelijk huwelijk. Spoor uw man aan met woord en voorbeeld tot gebed en Sacramenten en godsdienstzin. Maak zijn leven zonnig en blij en weiger hem niet datgene, waarop hij door zijn huwelijk recht kreeg (...) dat weigering zonder reden een zware zonde kan zijn."
 Dr. C.J. Wijnaendts Francken is ook een kind van zijn tijd, zeker gezien zijn aforismen in het vierde boek. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat zijn eigen ervaringen met een sterke vrouw in een ongelukkig huwelijk, dat in 1916 ontbonden wordt, bepalend zijn geweest voor enkele van zijn aforismen.

Vierde boek
De vrouw:
"Op intellectueel gebied presteert de vrouw meer door inspiratie van anderen dan door eigen prestaties."

"In de reproductieve kunst kan de vrouw het best met hoop op succes met den man wedijveren en op het toneel of in de concertzaal als zijn mededingster optreden."

"Gelukkig zijn de vrouwen doorgaans verstandig genoeg om niet voor geleerde vrouwen te willen doorgaan en dat ook niet te willen wezen."

"Bij vele vrouwen moet haar feministisch streven een gebrek aan liefde vergoeden".

"De vrouw staat dichter bij de natuur dan de man; in het instinktieve meer dan in het denken ligt haar grootste kracht."

Huwelijk:
"Er bestaat ook eene door wettelijk huwelijk gesanctioneerde prostitutie, ook al wordt daar bij slechts één enkelen toegestaan daarvan gebruik te maken."

"Ook zonder huwelijk kan liefde zedelijk zijn, maar een huwelijk zonder liefde is onzedelijk. Niet het huwelijk adelt de liefde, maar de liefde het huwelijk."

"Een verstandige vrouw, die haar man werkelijk liefheeft en begrijpt, remt niet zijn vlucht, maar effent hem integendeel den weg om hem behulpzaam te zijn in zijn streven, zelfs ten koste van haar eigen genoegens."

Moeder en kind:
"Bij vele vrouwen is de liefde voor dieren een welkom surrogaat voor moederliefde."

"Een kind, in huwelijk verwekt zonder liefde, mag met meer recht  'onecht' heeten dan een kind, in hartstocht verwekt buiten huwelijk."

Liefde:
"Naar de mate wij iemand vuriger liefhebben, is deze meer bij machte ons leed aan te doen. Liefde, vermeerdert onze kans op leed des te meer, naarmate zij dieper is; het leed dat zij vermag te wekken is een proefsteen van haar diepte."

"Het zooveel mogelijk negeeren van 's menschen ingeboren geslachtsdrift en het beschouwen van het sexueele als iets zondigen en minderwaardigs heeft onnoemelijk veel afbreuk gedaan aan het levensgeluk van ontelbaren. Bij ietwat ruimer opvatting ware heel wat schrijnend leed en levensverdorring voorkomen."

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Speelt mijn linde, zingt de nachtegaal.

Gisteren waren de kinderen met de kleinkinderen op bezoek. Het was mooi weer en het is dan fijn om met zijn allen bijeen te zijn. De kleinkinderen claimen al onze aandacht; de jongsten, Floris en Reinout, omdat ze zo jong zijn en nog verzorging behoeven, Olivia omdat ze als driejarige de wereld aan het verkennen is. Elke leeftijd heeft zijn charme, maar de wereld van een driejarige vind ik wel erg boeiend om als bompa mee te mogen maken.

De taalontwikkeling van de driejarige Olivia gaat met sprongen vooruit. Ze spreekt in hele zinnen, vraagt voortdurend 'Waarom?' en je merkt aan alles dat zo'n kind de wereld aan het ontdekken is. Het kind heeft oog voor zaken waar wij als volwassenen allang blasé aan voorbijgaan. De aanwezigheid van een driejarige in je omgeving maakt dat je zelf de wereld ook weer met andere ogen beziet. De sprookjesachtige wereld van plant en dier, mens en omgeving, openbaren zich in alle luister aan wie er oog voor heeft. Olivia helpt mij de wereld weer …

God bestaat, Hij woont in Brussel.

Gisteravond heb ik een prachtige film bekeken: Le Tout Nouveau Testament, een film van schrijver Thomas Gunzig en cineast Jaco Van Dormael. God bestaat in deze film en Hij bewoont samen met Zijn vrouw en Zijn dochter Ea (verwijzing naar de Evangelische Alliantie?) een bedompt appartement zonder deuren naar de buitenwereld in een hoge flat in Brussel. Deze tirannieke en verknipte persoonlijkheid in zijn badjas terroriseert Zijn gezin en sluit zich op in Zijn geheime werkkamer waar hij op Zijn computer met sadistisch genoegen en uit verveling wetten uitschrijft die de mensheid moeten kwellen met allerlei groot en klein leed. Hij is anders dan Zijn weggelopen zoon J.C., die het volgens Hem te bont heeft gemaakt en naar Gods zeggen maar wat geïmproviseerd heeft. Zijn vrouw laat alles gedwee over zich heen gaan en Zijn dochter Ea komt voor de mensen op; zij hackt Zijn computer, maakt aan alle mensen via SMS hun sterfdatum bekend en loopt weg van huis. Zij daalt via een tunnel in de wasmach…