Doorgaan naar hoofdcontent

Lachen om verschrikking

'Lachen om de verschrikking. Ja, wat moet je anders?' schreef Freek de Jonge in het voorwoord van "Gekke koeien en pestvarkens" van Jos Collignon uit 1998. Ik mag graag naar de cartoons van Jos Collignon kijken. Ze zijn altijd raak en leggen vaak de vinger op de wonde plek waar het actualiteiten of menselijke zwakheden aangaat.

'Oh, let's declare war and get the whole damn thing over with.'
(1937, The Newyorker)
Soms blijven cartoons verrassend actueel en zijn ze te begrijpen zonder dat er specifieke voorkennis nodig is over de tijd waarin de cartoon is ontstaan. Je hoeft de huidige problemen bij het smeden van mondiale coalities tegen onrecht maar te bekijken en de bovenstaande cartoon uit 1997 zou nu zo geplaatst kunnen worden als actuele bijdrage aan huidige discussies. Alleen de omstanders zouden er misschien anders uitzien. Menselijke eigenschappen blijven door de tijden heen herkenbaar en sommige zaken zullen wel nooit veranderen, vrees ik. Politieke veranderingen voltrekken zich nu eenmaal langzaam.
Op zijn website (www.joscollignon.nl) schrijft Collignon dat hij destijds een prijs kreeg voor zijn doctoraalscriptie over de dekolonisatie van de Spaanse Sahara en dat de kwestie nog steeds actueel is. Als je de tweede cartoon bekijkt, is er sinds 1937 weinig veranderd. Sommige brallerige types denken nog steeds dat alles met geweld op te lossen is. Het enige verschil met 1937 is dat het nu door de media wat zichtbaarder voor de burger is geworden. Dit soort informatie over politieke besluitvorming is in principe voor iedereen toegankelijk geworden. Ik weet niet of ik blij moet worden van al dit inzicht. We weten allen eigenlijk wel welke verschrikkingen er in oorlogen plaatsvinden; oorlog is in mijn ogen even nutteloos als onvermijdelijk. Wij staan erbij en kijken er naar.

Politieke cartoons en cartoons die actuele zaken becommentariëren boeten snel aan waarde in. Zij ontlokken de toeschouwer een glimlach of bieden inzicht in een bestaande situatie maar ze zijn al na enkele jaren alleen maar met kennis van zaken te begrijpen. Als de derde cartoon niet voorzien was van een datum, zou je nooit kunnen achterhalen dat het hier ging om de dood van Prinses Diana, na een wilde achtervolging door paparazzi in een nachtelijk Parijs.

Ik houd van cartoons omdat een beeld soms meer kan zeggen dan vele woorden. In een flits combineren we dingen die we weten en cartoons appelleren aan de normen en waarden die we zelf in ons leven hanteren. Lachen om de verschrikking. Ja, wat moet je anders?!

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…