Doorgaan naar hoofdcontent

Allerzielen 2014

Gisteren belde ik met mijn moeder. Ze was ontdaan dat ik vandaag niet met Allerzielen naar haar kwam om met haar de graven van overleden familieleden te bezoeken, zoals ik dat elk jaar met haar doe. Ik ben echter geveld door hevige rugpijn en kan niet op of neer, laat staan dat ik een lange autorit naar België aan zou durven. Allerzielen, wie zegt dat nog iets? Ik ben Katholiek opgevoed en grootgebracht door mijn moeder, maar als ik als 58-jarige in de kerk kom, krijg zelfs ik het gevoel dat ik de jongste ben in het gebouw. Ik voel me er niet (meer) thuis, maar ken alle gebruiken en riten nog wel. Sterker nog, ze hebben mij gevormd.

In de NRC van zaterdag 1 november, staat in het kader van Allerzielen een interessant artikel "Ik blijf altijd bij je. Wie stervende is, kan een boodschap achterlaten voor de nabestaanden - een brief, een glossy, een video." door Jessica van Geel. Allerzielen, een dag waarop Katholieken op 2 november hun overledenen herdenken, wordt gaandeweg ingehaald door Halloween, het uit Amerika overgewaaide equivalent. Dat werd gisteren als nieuwsfeit gepresenteerd op tv. Omdat er bijna geen praktiserende Katholieken meer zijn in Nederland, zal Allerzielen hier binnenkort ook wel tot UNESCO-werelderfgoed behoren. Althans ik heb zo'n vermoeden dat dit eerder zal gebeuren dan dat de traditionele Zwarte Piet aan die lijst wordt toegevoegd. Er blijkt een groeiende belangstelling te zijn om iets na te laten voor de nabestaanden; om zo betekenis te geven aan je leven. Vanwaar komt die behoefte aan zingeving toch? Ik ben ervan overtuigd dat je het antwoord op de vraag naar het doel van het leven toch nooit zult vinden. Het 'zinloze' van al je bezigheden hier op aarde, het mysterie van je bestaan, heeft voor mij ook zijn charme.

'We worden veel ouder dan vroeger, waardoor doodgaan een heel andere betekenis krijgt', zegt mijn leeftijdsgenoot René Gude in het artikel. Hij is Denker des Vaderlands en ongeneeslijk ziek. 'We sterven langer', zegt hij. Misschien dat daarom het vastleggen van je persoonlijk leven ook populairder wordt. Gude: "We komen in een fase van de geschiedenis waarin we een nieuwe collectieve intelligentie moeten opbouwen over sterven en dood, er moet een nieuwe taal komen over ziek zijn en sterven. We kunnen wel lezen wat Seneca over de dood schreef, maar toen werden de mensen 40. Nu worden we 80 en zijn we langer ziek, dat vereist een nieuwe kijk."

Gude gebruikt een metafoor: "Het leven is als een speedboot waarmee je naar de horizon snelt. Zodra je hoort dat je stervende bent, zou je in een roeiboot moeten stappen om met je rug naar de horizon te peddelen. Als je vindt dat je leven iets voorstelt, moet je terugkijken."

Ik vind het een mooie metafoor, maar ik twijfel eraan of ik het met hem eens ben. Vooral bij de laatste zin heb ik mijn bedenkingen. Net als in zijn hierboven geciteerde analyse over 'een nieuwe fase van de geschiedenis', is Gude me iets te stellig. We 'moeten' niks; juist bij dat gebiedende 'moeten' gaan mijn haren recht overeind staan. Alsof je leven dus niets voorstelt als je niet terugkijkt! Echter, dat op je gemak terugkijkend met je rug naar de horizon peddelen, staat me wel aan.

Niks menselijks is mij vreemd en ook ik kijk (soms met weemoed) terug op wie en wat geweest is. Toch maakt het voor mij niet uit of je jong of oud sterft. Op de schaal van de Eeuwigheid stelt ons leven niets voor. Natuurlijk kunnen wij iets voor elkaar betekenen en maak je er tijdens je leven het beste van. Ik ben blij dat ik besta, maar relativeer tegelijk de betekenis van mijn bestaan als eerste. Toch is Allerzielen voor mij waardevol, omdat ik met liefde, plezier en een zekere heimwee terugkijk op mensen die voor mij van betekenis zijn geweest. Een mens is wel een vat vol paradoxen en dat maakt het eigenlijk ook wel weer mooi.

Reacties

Als mensen overlijden gaan ze niet dood. Maar ze worden geboren in een nieuw bewustzijn. Want wat is dood ??? Wat is leven ???? Gaan we dan naar de hemel of de hel. Voor veel levende zielen is leven de hel. En wat dat moeten bederft :) Je moet eten, drinken en ademen en voor de rest niets alleen maar dingen doen in het leven die je zelf leuk vind. Anders kunnen we wel in een hoekje of op de markt gaan staan met een bordje om onze nek met de tekst IK BEN EEN ROBOT , ALS IETS MOET VERTEL HET ME EN IK DOE HET. Trouwens er is nog een ding wat je moet in het leven en dat is GENIETEN. Succes Paul en de groetjes en vooral GENIET :)

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

In memoriam Jan Jansen

Ik ontving eergisteren het bericht dat dirigent Jan Jansen afgelopen zaterdag 24 mei 2014 op 90-jarige leeftijd is overleden. Van Rose-Rie, zijn dochter die bij mij in het Zuid-Nederlands Kamerkoor zingt, had ik vorige week al gehoord dat het niet goed ging met hem. Toch kwam het bericht van het overlijden onverwacht voor me.

Jan Jansen was een begrip in Tilburg toen ik als 18-jarige jongeman aan het conservatorium kwam studeren. Mijn vrouw Kitty en haar moeder Trudy zongen bij Jan in zijn koren en hij was ook leraar aan het Paulus Lyceum waar Kitty van hem muziekles kreeg. Ik zou hem veel later opvolgen als muziekdocent aan die school. Jan was meer dirigent dan muziekdocent en hij werd geroemd om zijn initiatieven, zijn humor en vakmanschap. Ik keek op tegen Jan en ik heb destijds geen contact met hem (durven) zoeken ondanks het feit dat wij niet ver van elkaar woonden. Daar heb ik wel spijt van maar gedane zaken nemen geen keer. Vorig jaar heb ik hem opgezocht en we hadden een aller…

Ik had een droom (2)

Vannacht trof ik Dante op de stadsmuur van het Italiaanse plaatsje Lucca. Dante stelde me voor om samen het glas te heffen aan het pleintje waar het standbeeld van Puccini is geplaatst. Weldra zaten we in de stralende zon met een glas rode wijn in onze hand.

Dante:
Zullen we ons gesprek van gisteren voortzetten?

Ik:
Fijn, ik verheug me erop en ik ben zeer vereerd dat je na gisteren nog met me wilt praten.

Dante:
Natuurlijk! We hebben het gehad over het Heelal en over het multiversum. Ik moest erover denken, het is zo anders dan ik gewend ben om er tegenaan te kijken.

Ik:
Daar kan ik me alles bij voorstellen. Maar of je er op jouw manier over nadenkt, of op de manier van Hawking en Mlodinov, het blijft uiteindelijk ons bevattingsvermogen te boven gaan. En het model dat jij hanteert, heeft als grote voordeel dat ik het enigszins wél kan begrijpen.

Dante:
Dat bedoelde ik gisternacht ook te zeggen met mijn opmerking dat Hawking en Mlodinov het ook niet 'weten'.

Ik:
Dat begreep ik al en ik moe…