Doorgaan naar hoofdcontent

Filterend door het leven

Charles Ives (1874-1954) wordt gezien als de eerste Amerikaanse klassieke componist en kreeg aan de Yale University les van Horatio Parker van wie ik binnenkort zijn "Holy Child" ga uitvoeren met het Zuid-Nederlands Kamerkoor. Ives was een succesvol zakenman (hij richtte een eigen verzekeringsmaatschappij op: Ives&Myrick) en bleef componeren tot hij een (eerste) hartaanval kreeg in 1918. Ives was een oorspronkelijk componist en kreeg pas op late leeftijd erkenning voor zijn muziek.

Ik weet nog dat ik verrukt was toen ik als 18-jarige zijn Holidays Symphony voor het eerst hoorde en échte bitonaliteit en polyritmiek beluisterde zoals ik nog nooit in de concertzaal gehoord had. Ik schafte de LP aan en met de koptelefoon op genoot ik met volle teugen van het stereo-effect dat de gelaagdheid in de compositie op een grandioze manier versterkte. Je hoorde verschillende orkesten en stijlen met elkaar vermengd worden en ik werd me er toen van bewust dat in het dagelijkse leven allerlei klanken zich ook met elkaar vermengen. Als je erop let, hoor je elke dag bitonaliteit en polyritmiek; loop maar eens door een winkelstraat en je hoort de verschillende muziekjes uit de diverse winkels zich met elkaar vermengen. Op het Brabants Conservatorium met zijn kleine, gehorige kamertjes in het voormalige klooster in Tilburg, hoorde je altijd de muziek door elkaar klinken. Ives stelde zich hiervoor open en "registreerde" wat hij in "het echt" om zich heen hoorde. Hij maakt het ons bewust en was daarmee eigenlijk de voorloper van John Cage's 4'33. Alleen gebruikt Ives uitgeschreven klanken en Cage de "stilte".

Pablo Picasso (1881-1973), de Spaanse geweldenaar, was een universeel kunstenaar. Hij was voortdurend scheppend bezig en hij nam allerlei stijlen en indrukken in zich op en verwerkte ze meteen in zijn eigen werk zonder zich in eerste instantie druk te maken wat anderen ervan zouden vinden. Net als Ives registreerde hij wat hij in zijn omgeving waarnam, alleen was Picasso gefocust op het visuele, het tastbare. Als je iemand kust en je draait daarbij (kijkend) je hoofd ten opzichte van degene die je kust, dan zie je dat het gezicht van je kuspartner als het ware "vervormt". De ogen staan niet meer naast elkaar maar komen onder elkaar te staan. Picasso tekende volgens mij wat hij waarnam en ik zie in zijn "verwrongen" gezichten niet alleen een spel met perspectief en abstrahering, maar ook een weergave van wat iedereen zelf in werkelijkheid kan zien.

Het is fascinerend om je te realiseren dat de creatieve geest zijn inspiratie kan vinden in de naaste omgeving. Verheven theorieën zijn niet altijd nodig om hun werk te begrijpen. Begrippen als mooi en lelijk zijn daarbij volgens mij zelfs niet relevant. Pioniers als Picasso en Ives hebben het vermogen om ons anders naar de "werkelijkheid" te laten kijken en luisteren. We kunnen ons door hen laten (ver)leiden om indrukken waarmee wij onze omgeving ervaren als het ware te "filteren". Als je ervoor ontvankelijk bent, natuurlijk.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…