Doorgaan naar hoofdcontent

Onrecht maakt razend

"Wij leven in een bezeten wereld. En wij weten het. Het zou voor niemand onverwacht komen, als de waanzin eensklaps uitbrak in een razernij, waaruit deze arme Europese mensheid achterbleef in verstomping en verdwazing, de motoren nog draaiende en de vlaggen nog wapperende, maar de geest geweken."

Dit is de openingszin uit het boek In de schaduwen van morgen uit 1935 van historicus Johan Huizinga, waarin hij een voordracht uitwerkt die hij op 8 maart van dat jaar in Brussel hield. Hij analyseerde de culturele en maatschappelijke situatie van de jaren voor de Tweede Wereldoorlog. Terugkijkend op 2014 zijn er verschillende momenten geweest waarbij ik heb gemerkt dat deze openingszin niets aan actualiteit in heeft geboet.

Uiteraard is het zo dat wij door de media in hun zoektocht naar "nieuws" worden meegenomen en dat ons wereldbeeld mede bepaald wordt door wat in de actualiteit naar voren wordt gebracht. Maar er zijn wel enkele ontwikkelingen gaande die al langer duren en waarvan de oorsprong ligt in het opzetten van de nieuwe wereldorde na de Tweede Wereldoorlog. De spanningen die toen ontstonden tussen de wereldmachten Amerika en Rusland zijn nooit wezenlijk opgelost. Nog steeds voelen de Amerikanen zich superieur ten opzichte van de Russen en de miljoenen slachtoffers die in Rusland als gevolg van de Tweede Wereldoorlog zijn gevallen, zijn onvoldoende erkend. Ik weet uit eigen waarneming dat dit kwaad bloed zet bij de Russische bevolking en het gevoel van miskenning geeft de leiders van dat land nog steeds vrij spel om zich af te zetten tegen het Westen.

De Verenigde Naties blijken keer op keer toch niet zo verenigd te zijn als we zouden willen. Het is goed dat ze er zijn, maar door het vetorecht van enkele belangrijke landen is het niet altijd mogelijk om adequaat op misstanden te reageren. We hoeven hierbij maar te kijken naar de problemen in het Midden-Oosten, de strijd tegen terrorisme, global warming en de volksverhuizingen als gevolg van rampen en strijd.

Europa mag dan ondertussen wel verenigd zijn tot een Europese Gemeenschap, maar ook daarin zaten vanaf het begin enkele barsten die Europa kunnen opbreken. Engeland heeft moeite (gehad) om de leidende rol op te geven die ze in de eerste helft van de 20ste eeuw speelden, Frankrijk en Duitsland strijden om de grootste invloed binnen de EEG en er is een groeiende tegenstelling tussen Noord- en Zuid-Europa. China en India zijn opkomende economieën en wat daardoor de positie en invloed van Europa gaat worden is nog niet helemaal duidelijk. Ondertussen winnen nationalistische partijen in Europa terrein.

Terwijl wij in het Westen moeilijk afstand kunnen doen van onze welvaart en nauwelijks bereid zijn om een wezenlijk percentage van ons bezit te delen met de armere delen van deze wereld, wordt de tegenstelling tussen arm en rijk steeds groter. De armsten hebben steeds minder te verliezen; ze hebben zelfs geen schoon water. Dezelfde media die ons de ellende van de wereld tonen in onze huiskamers, geven de armste landen een inkijkje in onze Westerse welvaart. De ongelijkheid ligt open en bloot voor een ieder te zien en ik kan me voorstellen dat als je onder de armoedegrens leeft of er tegenaan zit, je de situatie niet zonder meer accepteert. Ik snap die bootvluchtelingen wel die massaal en met gevaar voor eigen leven hun geluk elders zoeken en ik heb met hen te doen.

Ik voel me regelmatig bezwaard omdat ik het voorrecht heb om hier in het naoorlogse Nederland geboren te zijn. Wij hebben een huis, een fijn gezin, we leven in welvaart en hebben een goede gezondheid(zorg). Ik kan natuurlijk wel meer welvaart bedenken en nóg meer willen bezitten, maar ik realiseer me tegelijk dat ik met een groot deel van wat ik bezit niks doe; ik bezit om te bezitten. En ik vrees dat velen zich hierin kunnen herkennen. Als je twijfelt moet je maar eens bij de stortplaats gaan kijken wat we weggooien. Nieuwe spullen kopen is vaak goedkoper dan oude spullen laten repareren. Dat zou niet zo moeten zijn. Ik vraag me onderhand soms af of kapitalisme in onze huidige vorm wel het beste systeem is voor de hele wereld. Onrecht maakt razend.

Huizinga herkende in de vooroorlogse periode de razernij na de Eerste Wereldoorlog. Die razernij is nog niet over; nog steeds worden mensen onthoofd en gemarteld en vinden oorlogen, hongersnoden en volksverhuizingen plaats. Wij moeten daar iets mee. Misschien kunnen we het opbrengen om meer te delen en werkelijk interesse te hebben in anderen. Terugkijkend op 2014 zijn er voldoende redenen om me ook in 2015 in te zetten voor een betere wereld.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

In memoriam Jan Jansen

Ik ontving eergisteren het bericht dat dirigent Jan Jansen afgelopen zaterdag 24 mei 2014 op 90-jarige leeftijd is overleden. Van Rose-Rie, zijn dochter die bij mij in het Zuid-Nederlands Kamerkoor zingt, had ik vorige week al gehoord dat het niet goed ging met hem. Toch kwam het bericht van het overlijden onverwacht voor me.

Jan Jansen was een begrip in Tilburg toen ik als 18-jarige jongeman aan het conservatorium kwam studeren. Mijn vrouw Kitty en haar moeder Trudy zongen bij Jan in zijn koren en hij was ook leraar aan het Paulus Lyceum waar Kitty van hem muziekles kreeg. Ik zou hem veel later opvolgen als muziekdocent aan die school. Jan was meer dirigent dan muziekdocent en hij werd geroemd om zijn initiatieven, zijn humor en vakmanschap. Ik keek op tegen Jan en ik heb destijds geen contact met hem (durven) zoeken ondanks het feit dat wij niet ver van elkaar woonden. Daar heb ik wel spijt van maar gedane zaken nemen geen keer. Vorig jaar heb ik hem opgezocht en we hadden een aller…

Ik had een droom (2)

Vannacht trof ik Dante op de stadsmuur van het Italiaanse plaatsje Lucca. Dante stelde me voor om samen het glas te heffen aan het pleintje waar het standbeeld van Puccini is geplaatst. Weldra zaten we in de stralende zon met een glas rode wijn in onze hand.

Dante:
Zullen we ons gesprek van gisteren voortzetten?

Ik:
Fijn, ik verheug me erop en ik ben zeer vereerd dat je na gisteren nog met me wilt praten.

Dante:
Natuurlijk! We hebben het gehad over het Heelal en over het multiversum. Ik moest erover denken, het is zo anders dan ik gewend ben om er tegenaan te kijken.

Ik:
Daar kan ik me alles bij voorstellen. Maar of je er op jouw manier over nadenkt, of op de manier van Hawking en Mlodinov, het blijft uiteindelijk ons bevattingsvermogen te boven gaan. En het model dat jij hanteert, heeft als grote voordeel dat ik het enigszins wél kan begrijpen.

Dante:
Dat bedoelde ik gisternacht ook te zeggen met mijn opmerking dat Hawking en Mlodinov het ook niet 'weten'.

Ik:
Dat begreep ik al en ik moe…