Doorgaan naar hoofdcontent

Wees Gegroet

Mensen gaan ieder op hun eigen wijze om met de dood. Nog gedeeltelijk opgegroeid in het rijke Roomse leven werd ik regelmatig aan de vergankelijkheid van het aardse bestaan herinnerd. Mijn moeder speelde hierbij voor mij een belangrijke rol. Ze had zelf een streng Katholieke opvoeding gehad en daarbij nam de dood en dodenverering een vanzelfsprekende plaats bij in. Jezus hing aan het kruis gespijkerd boven de deur van elke kamer. Als kind accepteerde je dit in principe vreselijke beeld, als onderdeel van het dagelijks leven. De eerste 8 jaren van mijn leven heb ik samen met mijn moeder elke dag bij het eten de "vaste gebeden" zoals het Onze Vader en het Wees Gegroet gebeden:

Wees gegroet, Maria, vol van genade,
de Heer is met U,
gij zijt de gezegende onder de vrouwen,
en gezegend is Jezus, de Vrucht van uw schoot.
Heilige Maria, Moeder van God,
bid voor ons, zondaars,
nu en in het uur van onze dood.
Amen.

"Nu en in het uur van onze dood" is zo'n formulering die me altijd heeft gefascineerd en die een bijzondere betekenis kreeg bij het overlijden van mijn vader. Meteen na het uitblazen van zijn laatste adem hebben de aanwezigen (Zuster Damiaan, mijn moeder en ik) het Wees Gegroet uitgesproken. De tekst kwam toen emotioneel "binnen" en ook nu nog, als ik eraan denk, krijg ik een brok in mijn keel. Maria, de oermoeder, als onze "voorspraak" bij Onze Lieve Heer in de Hemel. Mijn moeder geloofde er vast in en haar geloof hielp haar vaak als troost in moeilijke tijden. Kon ik maar zo'n rotsvast geloof hebben, dat lijkt me wel handig als het gaat om het beantwoorden van vragen naar de zin van het leven.

St. Valentinus in Waldsassen
De Katholieke kerk heeft met haar Heiligenverering en haar beeld van een hiernamaals, in de vorm van een Hemel en een Hel, bijgedragen aan het mysterie van ons bestaan en natuurlijk ook van het geloof. De kerk ging en gaat hierin soms ver, heel ver. Als je op zoek gaat naar Heiligen die incorrupto (onvergankelijk) zijn, kom je bijzondere en soms bizarre uitwassen tegen. Allerlei Heiligen die opgebaard en 'ter leringe ende vermaek' voor een ieder te aanschouwen zijn, worden in kerken 'tentoongesteld'. In glazen kisten zijn zij als Sneeuwwitje te aanbidden. Zij hebben de wetmatigheid van de ontbinding, die ons aardse bestaan markeert, weten te ontlopen. Ik heb de bevindingen van mijn onderzoekje weergegeven op mijn Pinterest-pagina.
Hoewel de onvergankelijkheid van de Heiligen eigenlijk alleen geldt als ze niet gebalsemd zijn, blijkt dat men die regel (net als meerdere regels binnen het Katholieke geloof) niet te strikt hoeft op te pakken. Een zekere souplesse met dogma's blijft een kenmerk van dit geloof.

Nergens ben ik een uitbundiger Heiligenverering tegengekomen als in Beieren en Zwitserland waar men skeletten van martelaren, afkomstig uit de Romeinse catacomben, "versierde" met juwelen, prachtige kledingstukken. Deze heiligen konden vervolgens door de gelovigen worden vereerd. In het boek Heavenly Bodies van Paul Koudounaris (Uitgeverij Thames & Hudson Ltd) zijn vele van deze martelaren versierd en wel te zien. Een schouwspel over leven en dood waarvan de zin, althans voor mij, even raadselachtig is als die van ons leven.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…