Doorgaan naar hoofdcontent

Voortschrijdend inzicht

Oudjaarsdag 2015 en overal om ons heen weerklinken in de media op luide toon en in hoofdletters geschreven zorgelijke berichten over het uiteenvallen van Europa, het gebrek aan vertrouwen, politieke instabiliteit, het individualisme, vluchtelingen, klimaatverandering en aanslagen. Druk bezochte oudejaarsbijeenkomsten worden overal massaal afgeblazen uit angst voor terreurdaden. De politie en politici melden triomfantelijk dat er terreurcellen zijn opgepakt waarmee aanslagen verijdeld zijn. We zien de overgang naar 2016 met angst en beven tegemoet. Onze toekomst wordt ons somber voorgespiegeld, waarbij me opvalt dat er té weinig nadruk wordt gelegd op het feit dat wij zelf ook invloed kunnen uitoefenen op onze omgeving en hoe wij in het leven staan. Ik weiger uit principe om me mee te laten sleuren in de neerwaartse spiraal van negatieve beïnvloeding en angsthazerij. Ik focus me doelbewust op het positieve, zonder dat ik mijn ogen sluit voor het negatieve en werk zo goed als ik kan actief mee aan verbetering van de wereld.

Ik las afgelopen week het prachtige boek Oorlog en terpentijn van Stefan Hertmans. Het boek heeft mij aangegrepen en ik heb de schrijver onderstaande e-mail geschreven waarin ik mijn bewondering en waardering uitsprak:

Geachte heer Hertmans,

Als zoon (1956) van een Belgische moeder en een Nederlandse vader heb ik mijn roots gedeeltelijk in Vlaanderen liggen. Het lezen van uw boek "Oorlog en terpentijn" heeft mij diep ontroerd en persoonlijke inzichten gegeven die ik waarschijnlijk uit eigen beweging niet zou hebben gehad. Uw boek verwoordde voor mij het gevoel van iets wat ik zelf nooit kon benoemen maar altijd ervaren heb als ik mijn familie in Neerpelt, Achel, Kaulille, Tienen, Roeselare, Gent, Antwerpen of Brussel bezocht. Met name de invloed van de Grote Oorlog op de Belgen, het superioriteitsgevoel van de Franssprekende Walen rond de eeuwwisseling (iets wat zelfs nu nog zo ervaren wordt door veel Vlamingen), het harde leven van de ‘gewone’ man en de ‘gelaagdheid’ van menselijke contacten sprak uit al mijn eigen ervaringen met mijn Belgische familie. Niet dat het ook maar ooit nadrukkelijk onderwerp van gesprek was; het was eerder een onuitgesproken maar zeer tastbaar en aanwezig gevoel.
Als componist en uitvoerend musicus geloofde ik altijd in de suprematie van muziek waar het gaat om de referentiekaderdoorbrekende werking in kunsten. Ik werd daarin gesterkt door wat mijn leermeesters mij leerden, de vakliteratuur en door mijn eigen ervaringen. Hoewel ik veel lees, is de ervaring die ik had bij het lezen van uw boek ongekend voor mij. Dit is het eerste boek dat mij tijdens het lezen tot tranen roerde en rechtstreeks tot mijn hart sprak. Een heftige ervaring die ik tot nu toe alleen maar bij muziek heb beleefd. De keuze van het onderwerp, uw taalgebruik, woordkeuze en de compositie van het boek zijn voor mij van grote persoonlijk betekenis en hebben mij veranderd. "Oorlog en terpentijn" heeft mijn (gevoels)leven verdiept, inzicht in mijn eigen herkomst verschaft en heeft mij een ‘rijker’ mens gemaakt. Ik zou u daar hartelijk voor willen bedanken.


Met hoogachting,Paul van Gulick


Ik verwacht niet dat hij mij zal antwoorden; een populaire schrijver als Hertmans krijgt ongetwijfeld veel e-mail van allerlei lezers en fans. In het gunstigste geval krijg ik een obligaat bedankje voor mijn vriendelijke bericht, maar daar gaat het mij niet om. Te vaak ligt voor mijn gevoel bij interactie binnen onze maatschappij de focus op het negatieve; wij wijzen elkaar vooral en gemakkelijk op elkaars "fouten" en "tekortkomingen". Als je het ergens niet mee eens bent laten we dat in hoofdletters en luidkeels horen. Nóg hoor ik het onverdraagzame "Daar moet een piemel in" dat gescandeerd werd door lieden in Steenbergen, alleen maar vanwege het feit dat een spreker anders dacht over opvang van vluchtelingen. Ik verzet me tegen zulk een onverdraagzaamheid en heb me voorgenomen om beter en waarachtig te luisteren naar wat anderen zeggen en om mijn waardering voor het goede wat ik ontmoet uit te spreken en vorm te geven. De e-mail aan Hertmans was voor mijzelf een goed startpunt om iets met dit hernieuwde inzicht te doen. Wijsheid komt met de jaren en 2016 zal wat dat betreft hopelijk een goed jaar voor me worden.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

In memoriam Jan Jansen

Ik ontving eergisteren het bericht dat dirigent Jan Jansen afgelopen zaterdag 24 mei 2014 op 90-jarige leeftijd is overleden. Van Rose-Rie, zijn dochter die bij mij in het Zuid-Nederlands Kamerkoor zingt, had ik vorige week al gehoord dat het niet goed ging met hem. Toch kwam het bericht van het overlijden onverwacht voor me.

Jan Jansen was een begrip in Tilburg toen ik als 18-jarige jongeman aan het conservatorium kwam studeren. Mijn vrouw Kitty en haar moeder Trudy zongen bij Jan in zijn koren en hij was ook leraar aan het Paulus Lyceum waar Kitty van hem muziekles kreeg. Ik zou hem veel later opvolgen als muziekdocent aan die school. Jan was meer dirigent dan muziekdocent en hij werd geroemd om zijn initiatieven, zijn humor en vakmanschap. Ik keek op tegen Jan en ik heb destijds geen contact met hem (durven) zoeken ondanks het feit dat wij niet ver van elkaar woonden. Daar heb ik wel spijt van maar gedane zaken nemen geen keer. Vorig jaar heb ik hem opgezocht en we hadden een aller…

Ik had een droom (2)

Vannacht trof ik Dante op de stadsmuur van het Italiaanse plaatsje Lucca. Dante stelde me voor om samen het glas te heffen aan het pleintje waar het standbeeld van Puccini is geplaatst. Weldra zaten we in de stralende zon met een glas rode wijn in onze hand.

Dante:
Zullen we ons gesprek van gisteren voortzetten?

Ik:
Fijn, ik verheug me erop en ik ben zeer vereerd dat je na gisteren nog met me wilt praten.

Dante:
Natuurlijk! We hebben het gehad over het Heelal en over het multiversum. Ik moest erover denken, het is zo anders dan ik gewend ben om er tegenaan te kijken.

Ik:
Daar kan ik me alles bij voorstellen. Maar of je er op jouw manier over nadenkt, of op de manier van Hawking en Mlodinov, het blijft uiteindelijk ons bevattingsvermogen te boven gaan. En het model dat jij hanteert, heeft als grote voordeel dat ik het enigszins wél kan begrijpen.

Dante:
Dat bedoelde ik gisternacht ook te zeggen met mijn opmerking dat Hawking en Mlodinov het ook niet 'weten'.

Ik:
Dat begreep ik al en ik moe…