Doorgaan naar hoofdcontent

Mijn werkelijkheid

Vandaag met Kitty naar het Stedelijk Museum in Schiedam geweest. Er was daar een tentoonstelling met de naam De werkelijkheid van Jan Schoonhoven en ook een tentoonstelling met als titel Ik hou van Holland. We gingen voor 'de werkelijkheid' maar we hebben de rest ook bekeken. Het museum profileert zich als museum voor moderne en hedendaagse Nederlandse beeldende kunsten. Het museum is opgericht in 1899 en was gevestigd in de Sint Joris Doelen aan het Doeleplein en sinds 1940 is het ondergebracht in het voormalige Sint Jacobs Gasthuis aan de Hoogstraat. Het was de moeite waard en behalve de werken waar we voor kwamen, hebben we ook de 'zoldercollectie' van de Cobragroep bekeken. Pierre Janssen werd daar in 1956 (ons geboortejaar) conservator en wist in de periode tot 1963 (de datum van zijn vertrek daar) de collectie van de Cobragroep aanzienlijk uit te breiden door zijn goede banden met leden van die groep. Met name het vroege werk van Karel Appel, dat de schilder niet mee kon nemen bij zijn vertrek naar Parijs, is door Janssen behouden gebleven voor Schiedam.

Het was de eerste keer dat wij dit museum bezochten en achteraf gezien is dat toch wel een ernstige omissie onzerzijds. Ik kan iedereen aanraden dit museum aan te doen als je in de buurt bent. Bij binnenkomst valt het bijzondere interieur op dat op effectieve wijze oud en nieuw weet te combineren. Een goed voorbeeld van hoe je met cultureel erfgoed om kunt gaan door oudere gebouwen te laten schitteren in hun nieuwe functionaliteit. De opvallend rode wandkasten en de schitterend vormgegeven kroonluchter maken dat je als bezoeker de ruimte nóg intensiever gaat bekijken. Hierdoor ga je de oudere elementen in de ruimte, zoals de preekstoel, de gewelven en de zuilengalerij, afzonderlijk als object observeren. De Nederlandse studio MVRDV, die o.a. verantwoordelijk is voor het ontwerp van de Markthal in Rotterdam, heeft ook hier in Schiedam een duidelijk statement gemaakt.

Als je het kleurrijke werk van de Cobragroep naast het veelal witte werk van Jan Schoonhoven zet, zien we twee verschillende werkelijkheden. Waar de leden van de Cobragroep schilderen wat in ze opkomt, met groot respect voor de emotie van het moment en met grote contrastwerking, daar ordent en structureert Jan Schoonhoven zijn werkelijkheid met minuscule afwijkingen binnen ruimte, structuur en kleur. Zowel Jan Schoonhoven als de leden van de Cobragroep werkten waarschijnlijk onophoudelijk aan het verbeelden van hun werkelijkheid. Dit moet haast wel gezien de enorme hoeveelheid werken die zij hebben weten te vervaardigen. Het is aan ons, de toeschouwers, de opdracht om te kijken en te ervaren welke van deze uitingen het meest overeenstemt met de werkelijkheid van jezelf. Het verbaasde mij niet dat Jan des Bouvrie in zijn witte jasje voor de camera commentaar gaf op werk van de kunstenaar die 50 tinten wit tot zijn levenswerk maakte.

Al met al is het een fijne middag geweest die me aan het denken heeft gezet. Is emotie irrationeel en onecht, iets wat ons overkomt, of is het een wezenlijk onderdeel van ons Zijn? Emoties zijn altijd gericht op objecten van onze werkelijkheid waar we ons persoonlijk bij betrokken voelen. Het lijkt wel of Jan Schoonhoven in zijn zoektocht naar zijn werkelijkheid emotie heeft proberen uit te bannen. Ik heb het bijbehorende boek van de tentoonstelling aangeschaft en hoop daarin op deze vraag antwoord te vinden.


Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…