Doorgaan naar hoofdcontent

Verbeter de wereld, begin in Europa

Aan het einde van de 90er-jaren van de vorige eeuw waren onze harten hoopvol gestemd. De millenniumwisseling stond eraan te komen en allerlei profetische vragen en gedachten popten op: Zou de wereld ten onder gaan? Wat stond er in de Mayakalender aangekondigd? Zouden de computers niet op tilt slaan omdat de digitale klokken niet berekend waren op het jaar 2000? Diende zich een nieuwe wereldorde aan nu Rusland en de rest van de wereld in het teken stonden van Glasnost? De koude oorlog leek voorgoed voorbij; James Bond moest een andere vijand zoeken omdat het beeld dat wij van Rusland hadden moest worden bijgesteld. Wij zouden de wereld toekomstproof inrichten en de sky was the limit. De bankcrisis had zich nog niet aangediend en 9-11 was ondenkbaar.

We zijn nu anderhalf decennium verder en niet alleen in de tijd. We zijn verder van huis als we de toestand van de wereld in ogenschouw nemen. De koude oorlog is in volle hevigheid terug en over en weer worden beschuldigingen geuit en vijandsbeelden aangewakkerd. Waar we voor de millenniumwisseling nog afwachtingsvol en positief het nieuwe millennium verwelkomden, lijken we nu overal problemen in te zien. Oorlogen en vluchtelingenstromen domineren het nieuws en politici lijken onmachtig om angsten te beteugelen of weg te nemen. Het grootste probleem in Europa bestaat volgens mij in wezen uit de angst dat we uiteindelijk onze welvaart zullen moeten delen en dat we ons nu krampachtig vast willen klampen aan wat was.

De opkomst en populariteit van nationalistische politici is hierdoor te verklaren. Simplificatie van de problemen is door de tijden heen echter een solide basis geweest voor massale ellende; waarom zou dat nu ineens anders zijn?! Over heel Europa lijkt nationalisme de boventoon te gaan vieren en voor enige nuancering is schijnbaar geen plaats. Leren van geschiedenis doen we in ieder geval niet. Europa sluit haar ogen voor het gegeven dat we de ongelijkheid in de wereld niet zonder problemen en veel verdriet in stand kunnen houden.

Toen ik nog regelmatig in Rusland en Oekraïne kwam (hetgeen sinds de internationale crisis niet
goed mogelijk meer is), merkte ik dat de mensen die daar wonen in wezen niet veel met ons, Europeanen, verschillen. Bij mijn recente reis naar India viel me weer op dat wij, als mensen, niet wezenlijk van elkaar verschillen. Ook in andere landen hebben mensen hun dromen en idealen en ook daar willen ze in dit aardse bestaan het beste voor zichzelf en hun kinderen. Uit ervaring weet ik dat je op intermenselijk niveau veel goede contacten kunt leggen en (culturele) samenwerkingsprojecten kunt opzetten. Je zou dan denken dat het op staatkundig niveau niet moeilijk zou moeten zijn om ook op dit terrein toenadering tot elkaar te vinden. Niets lijkt minder waar; de grote machtsblokken van de wereld zijn ontoeschietelijk en tamelijk consistent in hun wederzijdse argwaan.


In mijn Utopia zien we mensen als mens; niet als groep, vreemdeling of vertegenwoordigers van hun land van herkomst. Misschien slagen we er ooit in welvaart wereldwijd te delen. Ik ben ervan overtuigd dat wij elkaar wereldwijd kunnen inspireren en stimuleren tot grootse daden. In samenwerken zie ik meer heil dan in het met wapens proberen elkaars wil of staatsbestel op te leggen. Noem het naïef, maar volgens mij is de open houding van respectvolle samenwerking de enige die ons uit de wereldwijde impasse zal kunnen leiden. De weg die we nu begaan, vind ik slecht, heilloos en kan volgens mij niet anders dan doodlopend zijn. Vooralsnog begin ik bij mezelf bij de verbetering van de wereld. Mogelijk haalt het iets uit.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…