Doorgaan naar hoofdcontent

Mijn hobby

Ik lees veel gedichten, op zijn minst elke dag één. Juist het feit dat woorden in een andere context geplaatst worden en dat de betekenis ervan daardoor een andere dimensie krijgt, vind ik prachtig. Het onuitspreekbare krijgt vorm en klank, hetgeen zo bijzonder is omdat een gedicht meestal bedoeld is om juist uitgesproken te worden. Het beleven van de magische werking van het metrum en ritme waarmee lettergrepen elkaar opvolgen en het luisterend (of lezend) betekenis geven aan die opeenvolging van klanken, zijn voor mij in de loop der jaren onmisbare elementen in mijn bestaan geworden. Ik kan gedichten dan ook met plezier (opnieuw) lezen en uitspreken; telkens ontdek ik nieuwe lagen en betekenissen. Ik schift daarbij de gedichten niet op tijdvak of onderwerp en laat me graag verrassen. Soms "vragen" gedichten erom om op muziek gezet te worden. Ik heb dan ook heel wat liederen gecomponeerd. Muziek kan iets toevoegen en het samengaan van deze kunsten, muziek en poëzie, versterkt bij mij de beleving van de emotie.

Hoewel Nederlands mijn moedertaal is, merk ik dat het begrip van Nederlandse poëzie al knap lastig is. Het doorgronden van een gedicht vereist naast het snappen van de letterlijke betekenis ook het aanvoelen van de gevoelswaarde en de combinaties van woorden. Dat is bij het lezen van gedichten in je moedertaal al moeilijk, laat staan dat het gedichten in een voor jou vreemde taal betreft. Het lezen van Russische, Poolse, Spaanse of Italiaanse gedichten is voor mij een hele puzzel en ik maak daarbij vaak gebruik van betrouwbare vertalingen. Als ik Duitse of Engelse gedichten lees, merk ik dat het mij inspanning kost om de gedichten te doorgronden, ondanks het feit dat ik die talen op een redelijk niveau beheers. Het taalgebruik van dichters ontstijgt die van de functionele en gangbare communicatie. Ook hier geldt dat oefening kunst baart en gelukkig bemerk ik in de loop der jaren op dat vlak enige progressie bij mijzelf.

Katharine Lee Bates
Het vertalen van gedichten is iets dat ik graag doe. Het is een proces van het herdichten en daardoor een creatieve bezigheid. De letterlijke betekenis moet je hierbij los durven laten en voor mij is het dan een uitdaging om het metrum en het eventueel aanwezige rijmschema van het oorspronkelijke gedicht waar mogelijk te blijven volgen en om dicht bij de inhoud en het karakter van het gedicht te blijven. Het blijft een hachelijke bezigheid, dat vertalen van gedichten. Het is razend moeilijk om beweging, klank en inhoud te behouden en vaak zie je dat er bij het herdichten altijd wel iets "fout" gaat. Het gaat bij het vertalen van gedichten altijd om het maken van keuzen; het bepalen van de rangorde van geestelijke waarden zoals Johannes Tinctoris lang geleden al zo mooi verwoordde. Vind je als vertaler op sommige plekken belangrijker om dicht bij de vorm of juist dicht bij de inhoud van het gedicht te blijven? Als je niet uitkijkt, kan het een onbevredigende bezigheid zijn en het is dus zaak dat je op een gegeven moment genoegen neemt met een zeker imperfectie. Helemaal kloppen doet het nooit, maar dat doet het leven ook niet.

Soms gaat dat vertalen relatief snel, zoals bij het vertalen van het onderstaande gedicht The Horses van Katharine Lee Bates. Het oorspronkelijke gedicht heb ik gebruikt in mijn Oratorium Horses, A Gift To Mankind. Andere keren is het een lange strijd zoals met het gedicht In Flanders Fields van John Mac Crae. Bij dat mooie en bekende gedicht ben ik nog niet tevreden over mijn vertaling van de derde strofe; mijn worsteling duurt voort. Als ik eruit ben, plaats ik het graag op mijn blog. Het is overigens een bezigheid waar ik veel energie van krijg.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…