Doorgaan naar hoofdcontent

Vragen en inzichten

Vandaag een boeiend en diepgaand gesprek gehad  over godsbeelden en zingeving met een bevriend en door mij gerespecteerd dominee. Ik heb het gevoel dat zij mij enorm heeft geholpen mijn gedachten te ordenen. Doordat ik mijn vragen moest formuleren en mijn gedachten moest verwoorden, kwam ik al pratend tot inzichten. We gingen uiteen met de gedachte dat misschien het loslaten van vragen een ultiem stadium is voor inzicht en rust. Dat punt heb ik in ieder geval nog niet bereikt.

Sinds mijn bezoek aan India ben ik meer en meer gaan nadenken over de zin van ons bestaan, de verschillende manieren waarop je binnen diverse culturen met levensvragen kunt omgaan in relatie tot datgene wat mij binnen mijn cultuur is geleerd. Direct na terugkomst uit India had ik mijn indrukken absoluut nog niet verwerkt en zat er geen duidelijke lijn in mijn manier van denken erover. Diverse gebeurtenissen en ervaringen doken ineens, zonder aanleiding, op en voordat ik hierop rustig mijn gedachten over kon laten gaan, kwamen andere gedachten weer naar boven. Nu pas heb ik de rust om verschillende indrukken en ervaringen wat meer vanuit een breder perspectief te bekijken en juist daarom was het gesprek vandaag zo belangrijk voor mij. Om vanuit mijn achtergrond te formuleren: "Een geschenk uit de hemel."

Elk geloof vindt naar mijn vaste overtuiging de oorsprong in de vraag naar zingeving. Het onoplosbare wonder van leven en dood en vervolgens de vraag hoe je in die tussentijd het best kunt leven, heeft de mensheid altijd al beziggehouden. Binnen diverse culturen en samenlevingen hebben mensen er goed over nagedacht en de grote godsdiensten van deze wereld zijn het resultaat van deze gedachtenexercities. Ik ga er in mijn denken dus vanuit dat het geloof "bedacht" is door mensen om het onoplosbare mysterie van leven en dood een plaats te geven. Het kan in mijn ogen dan ook per definitie niet zo zijn dat het ene geloof "beter" of "echter" zou zijn dan het andere. Ik vind het constructiever om op zoek te gaan naar overeenkomsten en het "beste" of "meest aansprekende" uit elk geloof. Het ligt voor mij echter niet zo eenvoudig; ik heb een fundamenteler probleem met het geloof.

Er is meer tussen hemel en aarde dan we met wetenschap of denken kunnen verklaren, dat staat voor mij vast. Ik denk dat we nooit een bevredigend antwoord zullen vinden betreffende de fundamentele vragen van ons bestaan. We kunnen elkaar bestrijden, in het ergste geval onthoofden of verbranden als ketter, maar uiteindelijk zal dat niks wezenlijks oplossen. Niemand heeft het alleenrecht op de waarheid, als er die al is. Het lijkt me geweldig om met de zekerheid van een duidelijk Godsbeeld door het leven te gaan. Mijn moeder had zo'n onwrikbaar geloof; niet zozeer in de kerk als instituut, maar wel in het geloof met een hiernamaals en een beschermende God en bijbehorende heiligen. Kon ik dat maar, denk ik af en toe. Het lijkt me rustiger en ik moet toegeven dat met deze manier van geloven alle niet te beantwoorden vragen opgelost worden.

India heeft me verwantschappen tussen religies laten inzien; de verschillende geloven bestaan er naast elkaar en de mensen zijn er toegankelijk en willen graag delen. Uit de gesprekken die ik er voerde en door hetgeen ik daar zag, werd me duidelijk dat wij, westerlingen, de wijsheid niet in pacht hebben. Niet dat ik dat al dacht, maar India versterkte dit bewustzijn in mij. Ook de menselijke hang naar rituelen, dat in elk geloof terug te vinden is, beleefde ik daar intens. Het zijn die rituele uitingen die me in elk geloof aanspreken. Vanuit mijn Rooms-Katholieke opvoeding, die omgeven was door mystiek, ben ik daar gevoelig voor. De vragen die ik mezelf stel, zal ik nooit, op een voor mezelf bevredigende wijze, kunnen beantwoorden. Voor mij geen reden om ze niet te stellen of om gefrustreerd door het leven te gaan. Het gesprek van vanochtend heeft me weer op een goed spoor gezet.


Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…