Doorgaan naar hoofdcontent

Plagiaat of juist niet?

Vanochtend hoorde ik op Radio 1, op weg van Tilburg naar mijn werk in Breda, dat Led Zeppelin een proces aan de broek had gekregen voor plagiaat. Led Zeppelin zou het begin van Stairway To Heaven overgenomen hebben uit het nummer Taurus uit 1968 van de Amerikaanse band Spirit. In ogen van puriteinen is er duidelijk sprake van plagiaat en Mick Skidmore, beheerder van de nalatenschap van Spiritgitarist Randy Wolfe, sleepte Led Zeppelin voor de rechter. De jury in Los Angeles doet vandaag uitspraak over de bekende eerste seconden van dit bekende rocknummer.

Ongeacht de uitspraak van de jury, kunnen we stellen dat we te maken hebben met een verschijnsel dat typerend is voor het kapitalisme. Ik denk dat als er niet heel zoveel geld mee gemoeid zou zijn, niemand het in zijn hoofd zou halen om van plagiaat te spreken. Wat tot in de 20ste-eeuw nog als eerbetoon werd ervaren (iemand anders vond jouw idee immers goed genoeg om het te gebruiken), wordt nu plagiaat genoemd. Waar je vroeger blij van werd, het gebruik van jouw ideeën door vakgenoten, is nu bron van ergernis en kwaadheid geworden. De 17de-eeuwse dichter Georg Herbert schreef in zijn Jacula Prudentum uit 1651: A dwarf on a giant's shoulders sees further of the two. Hij had groot gelijk en zijn uitspraak werd meteen gebruikt door mensen als Isaac Newton alsof zij het zelf bedacht hadden. Voortbouwen op wat er al is, werd als verdienste gezien.

Ik vermoed dat het grote geld schuld is aan de zoektocht op plagiaat. De plaat van Zeppelin heeft omgerekend €440.000.000 opgebracht. Al krijg je hiervan als aanklagende partij maar 1% toegewezen, dan nog heb je een leuk bedrag voor je oude dag bijeen weten te procederen. Gitarist Ad van den Berg, bekend van onder andere de band Vandenberg, vindt de beschuldiging van plagiaat wat ver gezocht. Het gaat volgens hem om een tamelijk standaard akkoordenschema dat in een ander schema oplost dan bij Spirit en dat daarna anders wordt uitgewerkt dan in het nummer Taurus. Ik deel die mening.

Normaal gesproken spreek je in zo'n geval over muziekstijlen met bepaalde stijlkenmerken als akkoordopeenvolgingen en keuzes van instrumenten. Vergelijk R&B-nummers met elkaar en je hoort overeenkomsten; luister naar Tsjechische en Boheemse componisten uit de periode van Mozart en je hoort gelijkenissen. Dat is logisch want we beïnvloeden elkaar en noemen dat vooruitgang, voor wat het dan ook waard mag zijn. Wij zouden dit krampachtige plagiaatdenken eens achterwege moeten laten. Het 19de-eeuwse romantische idee dat iedereen authentiek en origineel zou moeten zijn, is achterhaald. Zolang je nog €440.000.000 met een compositie kunt verdienen, zullen er echter nog heel wat rechtszaken over plagiaat volgen. Financieel gezien absoluut de moeite van het proberen waard.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…