Doorgaan naar hoofdcontent

Robot Phi

Op maandag 19 september was op Radio 1 van 18.30 - 19.00 uur bij het programma Dit is de dag een discussie te horen met als thema: Horen sociale robots thuis in de zorg? De zorgorganisatie Philadelphia Zorg gaat als eerste een sociale robot inzetten voor mensen met een verstandelijke beperking. 'Een robot kan zeker weten helpen om eenzaamheid te verlichten.' zegt Suzanne Leijdekkers van Philadelphia Zorg. 'Robot Phi vervangt de mensen in de zorg niet, maar moet een toevoeging zijn op de zorg die de mensen al krijgen. (...) Als dit soort technologie een meerwaarde in de zorg kan hebben moeten we dat niet negeren.'
Haar gesprekspartner, ethicus Theo Boer, heeft sterke twijfels bij het inzetten van zo'n sociale robot: 'Een robot houdt mensen voor de gek: minder wilsbekwame mensen hebben het idee dat ze een echt mens voor zich hebben. Ik vind dat niet humaan.'

Ik vind het een boeiend onderwerp en gezien mijn ervaringen met mijn moeder, Paulette van Gulick, die vorig jaar mei overleden is, heb ik er een genuanceerd beeld bij. Een nuance die ik tijdens de discussie vooral bij de ethicus Theo Boer miste. En dat viel me een beetje tegen voor een erudiet persoon op dit gebied. Natuurlijk is een live discussie altijd een momentopname en kan het zijn dat de gesprekspartners niet al hun argumenten in de strijd kunnen werpen. Toch ging Theo Boer naar mijn mening voorbij aan het feit dat in sommige omstandigheden mensen, hoe goed ze het ook bedoelen, machteloos staan tegenover een patiënt voor wie een andere werkelijkheid is gaan gelden.

Op dit moment heb ik voldoende afstand tot de situatie rondom mijn moeder, die gaandeweg wilsonbekwaam werd en dat lange tijd voor de buitenwacht kon verbloemen. Door deze ervaring, en door gesprekken die ik met leeftijdgenoten in vergelijkbare omstandigheden heb gevoerd, heb ik het inzicht gekregen dat voor mensen als mijn moeder langzamerhand andere regels gelden dan bij hen die als normaal door het leven gaan. Het geestelijk en lichamelijk aftakelingsproces ging geleidelijk aan en was aanvankelijk alleen voor hen zichtbaar die dicht bij haar stonden en voor wie de kleine veranderingen telkens opvielen. Vooral als ik foto's terugkijk uit die periode en geluidsopnamen beluister die ik heb gemaakt van gesprekken met haar, dan ervaar ik hoe ze langzamerhand afgleed van een zelfstandige vrouw die de regie kon voeren over haar eigen leven, naar iemand die weliswaar nog zelfstandig thuis woonde, maar de regie volledig kwijt was geraakt, leed onder regelmatige psychoses en die menselijk contact onmogelijk maakte. Op papier ziet het er allemaal geweldig uit: vrouw van 81 jaar die zelfstandig thuis woont en waarbij de zorg driemaal daags langskomt om een oogje in het zeil te houden. In het politieke jargon was Paulette een model-oudere; iemand die tot bijna de laatste snik de regie over haar leven voerde. Maar tegen het eind van haar leven voerde ze hele gesprekken met de radio, kon ze niet meer voor zichzelf zorgen en wilde ze niets meer weten van mensen rondom zich heen. We stonden machteloos, verbijsterd en verlamd aan haar zijde.We waren blij met elke vorm van contact met haar, maar een redelijk gesprek was het laatste jaar van haar leven niet echt mogelijk. Laat staan dat zij beslissingen kon nemen die in haar belang waren. Het erge aan de situatie was dat ze telkens belangrijke beslissingen moest nemen aangaande haar gezondheid.

De argumenten van Theo Boer waarbij hij uitgaat van het principe dat menselijk contact altijd te prevaleren is boven al het andere, gaan niet altijd op in een extreme toestand als bij mijn moeder. En zij is niet de enige met deze problematiek! Sterker nog, ik denk dat we dit soort situaties in de toekomst vaker tegen  zullen gaan komen. Mijn generatie kan nog voor de nodige problemen gaan zorgen, zeker als we 130 jaar kunnen worden en ondanks alle voornemens geestelijk niet meer in staat zijn om zelf de juiste beslissingen te nemen. Ik zou ervoor tekenen dat, naast de maximale ondersteuning die thuiszorg kan verlenen, een sociale robot mij in die omstandigheden gezelschap kan houden en eventuele problemen kan signaleren en doorgeven. Daarbij neem ik dan maar op de koop toe dat ik ''voor de gek" word gehouden. Ik zie dat niet als inhumaan, maar beschouw het als vooruitgang en ik juich de experimenten met robot Phi van harte toe.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Ik had een droom (2)

Vannacht trof ik Dante op de stadsmuur van het Italiaanse plaatsje Lucca. Dante stelde me voor om samen het glas te heffen aan het pleintje waar het standbeeld van Puccini is geplaatst. Weldra zaten we in de stralende zon met een glas rode wijn in onze hand.

Dante:
Zullen we ons gesprek van gisteren voortzetten?

Ik:
Fijn, ik verheug me erop en ik ben zeer vereerd dat je na gisteren nog met me wilt praten.

Dante:
Natuurlijk! We hebben het gehad over het Heelal en over het multiversum. Ik moest erover denken, het is zo anders dan ik gewend ben om er tegenaan te kijken.

Ik:
Daar kan ik me alles bij voorstellen. Maar of je er op jouw manier over nadenkt, of op de manier van Hawking en Mlodinov, het blijft uiteindelijk ons bevattingsvermogen te boven gaan. En het model dat jij hanteert, heeft als grote voordeel dat ik het enigszins wél kan begrijpen.

Dante:
Dat bedoelde ik gisternacht ook te zeggen met mijn opmerking dat Hawking en Mlodinov het ook niet 'weten'.

Ik:
Dat begreep ik al en ik moe…

In memoriam Jan Jansen

Ik ontving eergisteren het bericht dat dirigent Jan Jansen afgelopen zaterdag 24 mei 2014 op 90-jarige leeftijd is overleden. Van Rose-Rie, zijn dochter die bij mij in het Zuid-Nederlands Kamerkoor zingt, had ik vorige week al gehoord dat het niet goed ging met hem. Toch kwam het bericht van het overlijden onverwacht voor me.

Jan Jansen was een begrip in Tilburg toen ik als 18-jarige jongeman aan het conservatorium kwam studeren. Mijn vrouw Kitty en haar moeder Trudy zongen bij Jan in zijn koren en hij was ook leraar aan het Paulus Lyceum waar Kitty van hem muziekles kreeg. Ik zou hem veel later opvolgen als muziekdocent aan die school. Jan was meer dirigent dan muziekdocent en hij werd geroemd om zijn initiatieven, zijn humor en vakmanschap. Ik keek op tegen Jan en ik heb destijds geen contact met hem (durven) zoeken ondanks het feit dat wij niet ver van elkaar woonden. Daar heb ik wel spijt van maar gedane zaken nemen geen keer. Vorig jaar heb ik hem opgezocht en we hadden een aller…