Doorgaan naar hoofdcontent

De geschiedenis herhaalt zich niet.

Soms overkomt me dat ik iets lees en dat het gelezene naadloos aansluit bij gedachten waar ik zelf onlangs op uitgekomen ben. Het is me deze week zelfs tweemaal overkomen. Naast een gevoel van herkenning en inzicht, bemerk ik ook een lichte teleurstelling bij mezelf. Op momenten dat ik namelijk zelf, na een lange "worsteling", op bepaalde slotsommen uitkom, heb ik een euforisch en triomfantelijk gevoel dat vergelijkbaar is als dat van een ontdekkingsreiziger die onbekende gebieden ontdekt. Eenmaal aangekomen, kom je erachter dat het gebied al bewoond is en dat jouw ontdekking niet de wereldomvattende doorbraak was waarvoor je die ontdekking had gehouden. Het betreft dus een persoonlijke ontdekkingsreis die in bijna alle gevallen minder van universeel belang is dan je had gehoopt. Verrijkend voor je eigen inzichten en leven, dat wel.

Ik ben lang geleden afgestudeerd op de Missa Maria Zart van de componist Jacob Obrecht en heb me jarenlang bezig gehouden met Middeleeuwen en Renaissance. Op een gegeven moment had ik zin om andere wegen in te slaan en dan komt er toch weer een moment waarop opgedane kennis opnieuw boven komt drijven. Zo heb ik onlangs enkele "renaissancistisch" aandoende composities geschreven in het kader van de dissertatie van Monique Bussmann. En in het kader van mijn compositieopdracht van het JeroenBoschKoor, kwam ik uit op de humanist Macropedius die, als tijdgenoot van Jeroen Bosch, in 's-Hertogenbosch zijn opleiding genoot. Een bezoek aan de tentoonstelling "Fra Bartolommeo, De goddelijke renaissance" bracht ook een boel herinneringen uit mijn studietijd naar boven. Ik las weer over die boeiende tijd in Italië, Florence, de Medici, Girolamo Savonarola, Dante, Petrarca, de Borgia's, de grote ontdekkingen...

Ineens, als bij donderslag, zag ik grote overeenkomsten tussen de Renaissance en onze tijd. Boekdrukkunst veranderde destijds de wereld net zoals het internet dat nu doet. De intolerantie tegenover andersdenkenden en vreemdelingen is nu minstens zo groot als toen. Wij fantaseren over Mars als nieuwe woonstek voor mensen, terwijl men toen, al dan niet door toeval, nieuwe continenten ontdekte. Door deze ontdekkingsreizen en de daaruit volgende mondialisering vond er een toename plaats van de wereldhandel. Waar hebben we dit meer gehoord?! In de Renaissance ontdekte men dat de aarde niet het middelpunt was van het heelal en werden de wetenschappers door kerk en andere machthebbers vervolgd om hetgeen ze ontdekt hadden en konden bewijzen. In onze tijd staat voor grote groepen mensen het wetenschappelijk feit gelijk aan een mening. De ene na de andere gelijkenis drong zich aan me op. Waarschijnlijk ook omdat ik me erop focus en is het niet zo dat een mens vindt wat hij wil vinden?!

Ik sla de Volkskrant deze week open en lees over "De nieuwe Renaissance". De Canadese politicoloog Chris Kutarna ziet in Trump de moderne variant van de 15de-eeuwse Italiaanse monnik Savonarola en wijst in zijn boek Age of Discovery op dezelfde soort overeenkomsten als die ik voor mezelf had ontdekt. Waar hij in zijn boek op uitkwam was dat wij kunnen leren van wat er in die tijd gebeurd is. De Renaissance als inspiratiebron voor het "aanwakkeren van deugden". Hij denkt daarbij aan sociale deugden als beleefdheid, waardigheid, eerlijkheid en dapperheid. Ik moest onwillekeurig denken aan een uitspraak die Martin Wolf aanhaalde in een interview in de Volkskrant van vandaag: "De geschiedenis herhaalt zich niet, maar ze rijmt wel." Een uitspraak die in Sinterklaastijd wellicht tot nadenken aanspoort.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…