Doorgaan naar hoofdcontent

Wat kunnen we van iemand als Cleveringa eigenlijk leren?

De Nederlandse rechtsgeleerde Rudolph Pabus Cleveringa (1894-1980) hield op 26 november 1940 een openbare protestrede. In die rede protesteerde hij tegen het ontslag van Joodse collega's. Door het invoeren van de  Ariërverklaring wilde de Duitse bezetter namelijk af van joden in openbare functies. Wie de verklaring niet wilde ondertekenen werd ook ontslagen. Er was dus een behoorlijke stok achter de deur om het wél te doen en het vergde de nodige moed om een protest uit te spreken.

Cleveringa was hoogleraar aan de universiteit van Leiden en vanwege het ontslag van tien docenten, onder wie twee hoogleraren, zag hij het als zijn morele plicht om zijn protestrede uit te spreken in het Groot-Auditorium van de universiteit. De avond voordat hij de rede zal gaan houden en hij met zijn vrouw Hiltje thee drinkt, schrijft hij in zijn dagboek:

"Het was een laatste avond van stil huiselijk geluk; maar er was een grote ernst in ons beiden. De zenuwachtige opwinding was uit mij; maar ernstige, welberaden zekerheid was er voor in de plaats gekomen. Ik wist wat mij te doen stond; maar ik wist ook dat ik gevaar ging lopen." (Uit: Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog, Dr. L. de Jong, deel 4-II, pagina 739)

Cleveringa ging de dag van zijn rede met een ingepakte koffer naar de universiteit. Hij hield er rekening mee gearresteerd te worden. Een dag later werd hij dan ook gearresteerd en tot de zomer van 1941 verblijft hij in het huis van bewaring in Scheveningen. Na de oorlog keert Cleveringa terug als hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Leiden. De lezing is in zijn geheel hier te lezen.

Vandaag las ik in een column van historicus en publicist Bart van der Boom in de Volkskrant. Terecht wees hij erop dat het schandalig is dat toen Geert Wilders in augustus van dit jaar zijn voornemen bekend maakte om de Koran te verbieden en alle moskeeën en islamitische scholen te sluiten, nauwelijks verontwaardiging te bespeuren was. Hij stelt dat het Cleveringa ten diepste zou schokken "dat de natie die ooit een heilig ontzag koesterde voor vrijheid van religie, nu nauwelijks opkijkt van een zo kwaadaardig voorstel als de vervolging van een compleet geloof." Klaarblijkelijk is het in onze maatschappij bonton geworden om tot op heden gerespecteerde en normaal gevonden fundamentele normen en waarden schofferend ter zijde te schuiven. Andersdenkenden worden zonder enige scrupules bedreigd en uitgesloten. Dit terwijl de tolerantie in onze democratie, datgene waar Cleveringa voor streed, juist bestaat uit het tolereren van groepen die je niet zo mag of waar je het misschien zelfs fundamenteel niet mee eens bent. Ik hou mijn hart soms vast over hoe dat zich in onze maatschappij zal ontwikkelen. Als we als maatschappij op deze wijze doorgaan, kan het bijna niet anders dan dat het helemaal uit de hand gaat lopen.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…