Doorgaan naar hoofdcontent

Zin of geen zin

Wat het is weet ik niet, maar rond deze tijd van de jaarwisseling ben ik altijd gevoeliger voor de schoonheid en het bijzondere in het leven. Of het nu gaat om ontmoetingen met mensen, het geraakt worden door kunst of het lezen van bijzondere boeken. Ook alledaagse prikkels als een wandeling door de Warande, een sterrenpark uit de 18de-eeuw dat op een steenworp van ons huis gesitueerd is, of de omgang met je kinderen en hun kroost komen in deze tijd van het jaar heviger binnen dan anders. Af en toe laat ik het nieuws het nieuws en focus ik me op zaken die er werkelijk toe doen in mijn directe omgeving. Het is heerlijk om de tijd te hebben rustig een boek te lezen of om te doen waar je op dat moment zin in hebt. Ik hecht aan het leven en zou soms willen dat ik de tijd stil kon zetten; het is goed zoals het is.

Wellicht komt het wel omdat ik in het kader van een compositieopdracht van het JeroenBoschKoor me intensief bezighoud met de humanist Joris van Lanckvelt ofwel Georgius Macropedius. Het denken over de (on-)zin van het leven en het moeite hebben met het loslaten is van alle tijden. In Hecastus, een "bewerking" door Macropedius van het Middelnederlandse Elckerlijc, gaat het over de vraag wat een zinvol en goed leven eigenlijk zou moeten inhouden. Daarbij is het niet van belang of je 130 jaar wordt, zoals de wetenschapper Andrea Maier voorspelt, of jong in het harnas sterft, zoals zovelen in deze wereld overkomt. De vraag die Macropedius opwerpt, is universeel en wordt actueler naarmate wij in grotere welvaart leven en ouder worden. Terugkijkend op een welvarend en voorspoedig verlopen leven komt die vraag vanzelf opduiken. Misschien is het wel het geweten dat ons dan parten speelt.

Via Ilse Dahlhaus ben ik in dit kader op het boek Alle mensen zijn sterfelijk van Simone de Beauvoir gewezen en ik heb het boek met grote interesse gelezen. De hoofdpersoon Fosca is honderden jaren oud (geboren in 1229) en na het drinken van een levenselixer blijft hij lichamelijk in dezelfde toestand als toen hij het elixer dronk. Steeds opnieuw wordt hij gedwongen zich de vraag te stellen wat het nut van alles is en waarvoor hij het eigenlijk doet. Hij wordt steeds weer op zichzelf teruggeworpen. Moet je dan maar leven vanuit je eigen geweten, ongeacht de consequenties die dit met zich meebrengt? Onze maatschappij met zijn hang naar bezit en het opeen stapelen van de ene (top)ervaring op de andere laat zien dat deze manier van leven niet echt soelaas biedt. Ik ervaar grote leegheid in de maatschappij waarin ik leef. Je hoeft de televisie maar aan te zetten en te kijken waarover we het hebben. Maar wat dan wel?!

Naarmate ik ouder word, denk ik meer over dit soort zaken na. Het is nog maar iets meer dan 100 jaar geleden dat mijn grootouders werden geboren; in een andere tijd waarin zij minder materieel bezit hadden en hard moesten werken om te voorzien in hun eerste levensbehoeften. Ze hadden elkaar, hun familie en hun directe woonomgeving waarbinnen hun leefwereld zich afspeelde. Ik heb het materieel gezien veel beter en mijn actieradius is veel groter. Ik heb veel over de wereld gereisd terwijl mijn ouders nauwelijks over de grens gingen en ik merk in mijn omgeving dat globalisering niet beperkt blijft tot het uitwisselen van gegevens via de media. Je hoeft er Facebook maar op na te slaan om te kunnen zien dat de wereld voor ons, West-Europeanen, open ligt. Dat wij anderen de reis vanuit die verre landen naar West-Europa ontzeggen, vind ik dan wel weer bijzonder. Economie speelt hierbij dus een belangrijke en doorslaggevende rol.

Terug naar de ontroering waar ik het in de eerste alinea over had. Ik vraag me af of dit het gevolg is van mijn welvaart in combinatie met mijn leeftijd. Is het zo dat ik rond deze jaarwisseling, die ik in goede doen doorbreng, eenvoudigweg meer tijd heb om erover na te denken en dat ik op een leeftijd ben dat ik terug kan kijken op de consequenties van de door mij gemaakte keuzen? Goede en slechte... Word je op een zekere leeftijd sentimenteler omdat je het kunt veroorloven erbij stil te staan? Hoe dan ook, ik sluit het oude jaar in dankbaarheid en ontroerd af en ga me in het nieuwe jaar met volle kracht werpen op de nieuwe taken en vragen die ik mezelf stel. Zin of geen zin.

Reacties

Weer een mooi stukje Paul. En ja ik zou de tijd ook wel stil willen zetten maar dan ben ik nu 10 jaar te laat. Toen stond ik nog op de 3de rij bij jou te zingen in het koor in Den Bosch :)

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…