Zin of geen zin

Wat het is weet ik niet, maar rond deze tijd van de jaarwisseling ben ik altijd gevoeliger voor de schoonheid en het bijzondere in het leven. Of het nu gaat om ontmoetingen met mensen, het geraakt worden door kunst of het lezen van bijzondere boeken. Ook alledaagse prikkels als een wandeling door de Warande, een sterrenpark uit de 18de-eeuw dat op een steenworp van ons huis gesitueerd is, of de omgang met je kinderen en hun kroost komen in deze tijd van het jaar heviger binnen dan anders. Af en toe laat ik het nieuws het nieuws en focus ik me op zaken die er werkelijk toe doen in mijn directe omgeving. Het is heerlijk om de tijd te hebben rustig een boek te lezen of om te doen waar je op dat moment zin in hebt. Ik hecht aan het leven en zou soms willen dat ik de tijd stil kon zetten; het is goed zoals het is.

Wellicht komt het wel omdat ik in het kader van een compositieopdracht van het JeroenBoschKoor me intensief bezighoud met de humanist Joris van Lanckvelt ofwel Georgius Macropedius. Het denken over de (on-)zin van het leven en het moeite hebben met het loslaten is van alle tijden. In Hecastus, een "bewerking" door Macropedius van het Middelnederlandse Elckerlijc, gaat het over de vraag wat een zinvol en goed leven eigenlijk zou moeten inhouden. Daarbij is het niet van belang of je 130 jaar wordt, zoals de wetenschapper Andrea Maier voorspelt, of jong in het harnas sterft, zoals zovelen in deze wereld overkomt. De vraag die Macropedius opwerpt, is universeel en wordt actueler naarmate wij in grotere welvaart leven en ouder worden. Terugkijkend op een welvarend en voorspoedig verlopen leven komt die vraag vanzelf opduiken. Misschien is het wel het geweten dat ons dan parten speelt.

Via Ilse Dahlhaus ben ik in dit kader op het boek Alle mensen zijn sterfelijk van Simone de Beauvoir gewezen en ik heb het boek met grote interesse gelezen. De hoofdpersoon Fosca is honderden jaren oud (geboren in 1229) en na het drinken van een levenselixer blijft hij lichamelijk in dezelfde toestand als toen hij het elixer dronk. Steeds opnieuw wordt hij gedwongen zich de vraag te stellen wat het nut van alles is en waarvoor hij het eigenlijk doet. Hij wordt steeds weer op zichzelf teruggeworpen. Moet je dan maar leven vanuit je eigen geweten, ongeacht de consequenties die dit met zich meebrengt? Onze maatschappij met zijn hang naar bezit en het opeen stapelen van de ene (top)ervaring op de andere laat zien dat deze manier van leven niet echt soelaas biedt. Ik ervaar grote leegheid in de maatschappij waarin ik leef. Je hoeft de televisie maar aan te zetten en te kijken waarover we het hebben. Maar wat dan wel?!

Naarmate ik ouder word, denk ik meer over dit soort zaken na. Het is nog maar iets meer dan 100 jaar geleden dat mijn grootouders werden geboren; in een andere tijd waarin zij minder materieel bezit hadden en hard moesten werken om te voorzien in hun eerste levensbehoeften. Ze hadden elkaar, hun familie en hun directe woonomgeving waarbinnen hun leefwereld zich afspeelde. Ik heb het materieel gezien veel beter en mijn actieradius is veel groter. Ik heb veel over de wereld gereisd terwijl mijn ouders nauwelijks over de grens gingen en ik merk in mijn omgeving dat globalisering niet beperkt blijft tot het uitwisselen van gegevens via de media. Je hoeft er Facebook maar op na te slaan om te kunnen zien dat de wereld voor ons, West-Europeanen, open ligt. Dat wij anderen de reis vanuit die verre landen naar West-Europa ontzeggen, vind ik dan wel weer bijzonder. Economie speelt hierbij dus een belangrijke en doorslaggevende rol.

Terug naar de ontroering waar ik het in de eerste alinea over had. Ik vraag me af of dit het gevolg is van mijn welvaart in combinatie met mijn leeftijd. Is het zo dat ik rond deze jaarwisseling, die ik in goede doen doorbreng, eenvoudigweg meer tijd heb om erover na te denken en dat ik op een leeftijd ben dat ik terug kan kijken op de consequenties van de door mij gemaakte keuzen? Goede en slechte... Word je op een zekere leeftijd sentimenteler omdat je het kunt veroorloven erbij stil te staan? Hoe dan ook, ik sluit het oude jaar in dankbaarheid en ontroerd af en ga me in het nieuwe jaar met volle kracht werpen op de nieuwe taken en vragen die ik mezelf stel. Zin of geen zin.

Reacties

Weer een mooi stukje Paul. En ja ik zou de tijd ook wel stil willen zetten maar dan ben ik nu 10 jaar te laat. Toen stond ik nog op de 3de rij bij jou te zingen in het koor in Den Bosch :)