Doorgaan naar hoofdcontent

Paasgedachte

We leven in turbulente tijden en als je uitspraken van politici over de gehele wereld beluistert, weten zij precies wat goed en kwaad is. De oorlogsdreiging is reëel en alle partijen gebruiken ethische argumenten om hun standpunten te verdedigen. Er bestaat dus overduidelijk verschil van inzicht over wat goed en kwaad inhoudt en het is schijnbaar lastig om zich in te leven in de ander. Het kost nogal wat moeite om begrip voor elkaar te krijgen en om tot toenadering te komen. Daarbij is het volgens mij ook nog eens mensen eigen om de eigen standpunten als de enig juiste te beschouwen.

Onze morele energie besteden we voornamelijk aan het beschermen van onze individuele onaantastbaarheid en aan het rechtvaardigen van de materiële ongelijkheid. Het is typerend dat we ons drukker schijnen te maken om onze rechten dan om wat een 'goed' leven zou kunnen zijn voor iedereen. Wij voelen diep in ons hart aan dat tegenstellingen nooit te billijken zijn. Waarom heb ik het materieel zoveel beter dan de mensen die ik bezocht in Zuid-India? Waarom kan ik sowieso naar Zuid-India reizen en is het voor velen daar haast onmogelijk om naar ons te komen?

Er is hier in het Westen geleidelijk aan een ethisch klimaat ontstaan waarin we gesteund worden in onze overtuiging dat wij beschaafd zijn en zij niet. Het kan zo ver gaan dat we oprecht vinden dat wij het verdienen beter af te zijn. Sommigen vinden zelfs dat wij de enigen zijn aan wie vrijheid en rechten kunnen worden toevertrouwd. Zijn wij immers niet gevoelig, rationeel, gezaghebbend en gezegend? Onze westerse constitutionele democratieën gelden als lichtende voorbeelden in de wereld. Wie daar anders over denkt, roepen wij met economische dwangmiddelen of desnoods met geweld tot de orde. Onze eigen economische afhankelijkheid van bijvoorbeeld fossiele energiebronnen of opvang van vluchtelingen maakt hierbij helaas dat we met verschillende maten meten. Ons ethisch denkkader is dus niet zo rigide als je zou hopen.

Velen willen van het leven genieten en het liefst met een goed geweten. In de westerse wereld verkeren we in de luxe positie dat we er meer over kunnen denken dan in gebieden waar de eerste levensbehoeften niet eens voorhanden zijn. Wij voelen ons ongemakkelijk als we denken over bijvoorbeeld de uitputting van de hulpbronnen of de ongelijkheid in de wereld. We scheppen daarom een ethisch klimaat waarin we taal als krachtig "wapen" inzetten om onze onrust weg te nemen in de strijd tussen 'goed' en 'kwaad'.

Er bestaat weinig twijfel over dat als je jezelf opblaast in een drukke winkelstraat of in een stadion dat er sprake is van een terreurdaad. Hoewel?! Er zijn mensen die dit als een verzetsdaad beschouwen of zelfs als een ultieme opoffering zullen zien voor een goede zaak: een verzets- of heldendaad. Door woorden als terreur, helden of martelaren te gebruiken, kan ieder zijn eigen handelen rechtvaardigen. Dit gebeurt dan ook door alle partijen. Het inzetten van een moeder van alle bommen tegen terroristen lijkt daardoor gerechtvaardigder dan het bestoken van onschuldige burgers met gifgas. Het indelen van partijen in goed en kwaad is misschien effectief voor het geweten maar het heeft als resultaat dat het gelijk aan de kant staat van de sterkste. En dan maar hopen dat jij bij die sterkste partij hoort.






Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Ik had een droom (2)

Vannacht trof ik Dante op de stadsmuur van het Italiaanse plaatsje Lucca. Dante stelde me voor om samen het glas te heffen aan het pleintje waar het standbeeld van Puccini is geplaatst. Weldra zaten we in de stralende zon met een glas rode wijn in onze hand.

Dante:
Zullen we ons gesprek van gisteren voortzetten?

Ik:
Fijn, ik verheug me erop en ik ben zeer vereerd dat je na gisteren nog met me wilt praten.

Dante:
Natuurlijk! We hebben het gehad over het Heelal en over het multiversum. Ik moest erover denken, het is zo anders dan ik gewend ben om er tegenaan te kijken.

Ik:
Daar kan ik me alles bij voorstellen. Maar of je er op jouw manier over nadenkt, of op de manier van Hawking en Mlodinov, het blijft uiteindelijk ons bevattingsvermogen te boven gaan. En het model dat jij hanteert, heeft als grote voordeel dat ik het enigszins wél kan begrijpen.

Dante:
Dat bedoelde ik gisternacht ook te zeggen met mijn opmerking dat Hawking en Mlodinov het ook niet 'weten'.

Ik:
Dat begreep ik al en ik moe…

In memoriam Jan Jansen

Ik ontving eergisteren het bericht dat dirigent Jan Jansen afgelopen zaterdag 24 mei 2014 op 90-jarige leeftijd is overleden. Van Rose-Rie, zijn dochter die bij mij in het Zuid-Nederlands Kamerkoor zingt, had ik vorige week al gehoord dat het niet goed ging met hem. Toch kwam het bericht van het overlijden onverwacht voor me.

Jan Jansen was een begrip in Tilburg toen ik als 18-jarige jongeman aan het conservatorium kwam studeren. Mijn vrouw Kitty en haar moeder Trudy zongen bij Jan in zijn koren en hij was ook leraar aan het Paulus Lyceum waar Kitty van hem muziekles kreeg. Ik zou hem veel later opvolgen als muziekdocent aan die school. Jan was meer dirigent dan muziekdocent en hij werd geroemd om zijn initiatieven, zijn humor en vakmanschap. Ik keek op tegen Jan en ik heb destijds geen contact met hem (durven) zoeken ondanks het feit dat wij niet ver van elkaar woonden. Daar heb ik wel spijt van maar gedane zaken nemen geen keer. Vorig jaar heb ik hem opgezocht en we hadden een aller…