Doorgaan naar hoofdcontent

Paasgedachte

We leven in turbulente tijden en als je uitspraken van politici over de gehele wereld beluistert, weten zij precies wat goed en kwaad is. De oorlogsdreiging is reëel en alle partijen gebruiken ethische argumenten om hun standpunten te verdedigen. Er bestaat dus overduidelijk verschil van inzicht over wat goed en kwaad inhoudt en het is schijnbaar lastig om zich in te leven in de ander. Het kost nogal wat moeite om begrip voor elkaar te krijgen en om tot toenadering te komen. Daarbij is het volgens mij ook nog eens mensen eigen om de eigen standpunten als de enig juiste te beschouwen.

Onze morele energie besteden we voornamelijk aan het beschermen van onze individuele onaantastbaarheid en aan het rechtvaardigen van de materiële ongelijkheid. Het is typerend dat we ons drukker schijnen te maken om onze rechten dan om wat een 'goed' leven zou kunnen zijn voor iedereen. Wij voelen diep in ons hart aan dat tegenstellingen nooit te billijken zijn. Waarom heb ik het materieel zoveel beter dan de mensen die ik bezocht in Zuid-India? Waarom kan ik sowieso naar Zuid-India reizen en is het voor velen daar haast onmogelijk om naar ons te komen?

Er is hier in het Westen geleidelijk aan een ethisch klimaat ontstaan waarin we gesteund worden in onze overtuiging dat wij beschaafd zijn en zij niet. Het kan zo ver gaan dat we oprecht vinden dat wij het verdienen beter af te zijn. Sommigen vinden zelfs dat wij de enigen zijn aan wie vrijheid en rechten kunnen worden toevertrouwd. Zijn wij immers niet gevoelig, rationeel, gezaghebbend en gezegend? Onze westerse constitutionele democratieën gelden als lichtende voorbeelden in de wereld. Wie daar anders over denkt, roepen wij met economische dwangmiddelen of desnoods met geweld tot de orde. Onze eigen economische afhankelijkheid van bijvoorbeeld fossiele energiebronnen of opvang van vluchtelingen maakt hierbij helaas dat we met verschillende maten meten. Ons ethisch denkkader is dus niet zo rigide als je zou hopen.

Velen willen van het leven genieten en het liefst met een goed geweten. In de westerse wereld verkeren we in de luxe positie dat we er meer over kunnen denken dan in gebieden waar de eerste levensbehoeften niet eens voorhanden zijn. Wij voelen ons ongemakkelijk als we denken over bijvoorbeeld de uitputting van de hulpbronnen of de ongelijkheid in de wereld. We scheppen daarom een ethisch klimaat waarin we taal als krachtig "wapen" inzetten om onze onrust weg te nemen in de strijd tussen 'goed' en 'kwaad'.

Er bestaat weinig twijfel over dat als je jezelf opblaast in een drukke winkelstraat of in een stadion dat er sprake is van een terreurdaad. Hoewel?! Er zijn mensen die dit als een verzetsdaad beschouwen of zelfs als een ultieme opoffering zullen zien voor een goede zaak: een verzets- of heldendaad. Door woorden als terreur, helden of martelaren te gebruiken, kan ieder zijn eigen handelen rechtvaardigen. Dit gebeurt dan ook door alle partijen. Het inzetten van een moeder van alle bommen tegen terroristen lijkt daardoor gerechtvaardigder dan het bestoken van onschuldige burgers met gifgas. Het indelen van partijen in goed en kwaad is misschien effectief voor het geweten maar het heeft als resultaat dat het gelijk aan de kant staat van de sterkste. En dan maar hopen dat jij bij die sterkste partij hoort.






Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…