Doorgaan naar hoofdcontent

Hemelvaartsdag

Rembrandt van Rijn: Hemelvaart
Hemelvaart, in veel landen een officiële vrije dag. Het zal me verbazen of onze kinderen weten wat de oorspronkelijke betekenis van Hemelvaart is. Jammer eigenlijk dat er van eeuwenoude tradities en feesten alleen de vrije dag of het lange weekend over is gebleven.

Pasen (Jezus' verrijzenis), Hemelvaart (Jezus' verheffing aan Gods rechterhand) en Pinksteren (nederdaling van de Heilige Geest) vormen voor de christenen een fundamentele eenheid. Op donderdag de veertigste dag na Pasen (dat altijd valt de eerste zondag die volgt op de volle maan na het begin van de lente) vieren zij de hemelvaart van Jezus Christus. Jezus' leerlingen geloofden dat Jezus bij God was, gezeten aan Zijn rechterhand. In het toenmalige wereldbeeld was de hemel, de woning van God, boven de aarde. Als zij dus hun geloof dat Jezus bij God was wilden uitdrukken, dan moest Jezus naar 'boven'. Dit kon men zich niet anders voorstellen dan dat Hij door een wolk omhoog geheven werd.

Hemelvaartsdag is de veertigste dag na zijn opstanding uit het graf en tien dagen voor Pinksteren, de nederdaling van de Heilige Geest. Zoals er veertig dagen zitten tussen Aswoensdag, de eerste dag na Carnaval en Pasen, zo zitten er ook veertig dagen tussen Jezus' herrijzenis met Pasen en Hemelvaartsdag. Volgens de bijbel toonde Jezus Christus zich toen voor het laatst aan zijn volgelingen. Toch is Hemelvaart niet altijd een apart feest geweest.

Tot de vierde eeuw na het begin van onze jaartelling was de herdenking van de hemelvaart van Christus naar zijn Vader in de hemel slechts een van de onderdelen van het Pinksterfeest. Hemelvaart werd gevierd op de vijftigste dag na Pasen. Pas in de vijfde eeuw werd Hemelvaartsdag een apart feest. In de middeleeuwen ontwikkelde het feest zich tot het afsluitende feest van de Paasperiode.

De drie dagen vóór Hemelvaart werden door de kerk in de 6de eeuw uitgeroepen als openbare bededagen om Gods zegen over de velden af te smeken. Processiegewijs trok men door de akkers en vooral in overwegend plattelandsgebieden zijn deze bidprocessies geliefd gebleven. De kerk heeft altijd populaire gebruiken overgenomen om aan te sluiten bij die in een streek. Onze verre voorouders richtten zich tot hun (natuur)goden om slechte oogsten af te wenden. De plattelandsbevolklng richtte zich vanaf de middeleeuwen tot God. Men geloofde dat Jezus bij zijn hemelvaart alle beden en wensen van zijn volk meegenomen had om ze aan zijn Vader voor te leggen.

Brugge: Heilig Bloedprocessie
Wat ik me nog van vroeger herinner zijn de vele processies en bedevaarten die ik in België heb meegemaakt. Mijn moeder was daar een groot liefhebber van. Van verschillende van deze bedevaarten zou hun oorsprong te vinden zijn in processies die in de 15de eeuw in Frankrijk gehouden werden voor het bezweren van zware epidemieën. In België trekken rond Hemelvaartsdag nog steeds op tal van plaatsen processies rond. Zo wordt de Brugse Heilig-Bloedprocessie nog steeds gehouden en is zij opgenomen in de Werelderfgoedlijst van UNESCO. De oorsprong gaat terug tot de 13de eeuw; men herdenkt onder meer hoe Diederik Van Den Elzas, graaf van Vlaanderen, na de tweede mislukte kruistocht de relikwie van het Heilig Bloed in 1150 mee naar Brugge bracht. In Mechelen wordt jaarlijks de Hanswijkprocessie in ere gehouden. Deze processie zou in 1272 zijn ontstaan vanwege een plechtige belofte van de Mechelse bevolking, die door Maria's voorspraak bevrijd werd van onlusten en pest.

Ook als je niet gelovig bent, zijn deze processies een lust voor het oog en uiting van historisch besef. In dat opzicht heeft voor mijn gevoel Vlaanderen een streepje voor op ons, Nederlanders.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…