Doorgaan naar hoofdcontent

Hemelvaartsdag

Rembrandt van Rijn: Hemelvaart
Hemelvaart, in veel landen een officiële vrije dag. Het zal me verbazen of onze kinderen weten wat de oorspronkelijke betekenis van Hemelvaart is. Jammer eigenlijk dat er van eeuwenoude tradities en feesten alleen de vrije dag of het lange weekend over is gebleven.

Pasen (Jezus' verrijzenis), Hemelvaart (Jezus' verheffing aan Gods rechterhand) en Pinksteren (nederdaling van de Heilige Geest) vormen voor de christenen een fundamentele eenheid. Op donderdag de veertigste dag na Pasen (dat altijd valt de eerste zondag die volgt op de volle maan na het begin van de lente) vieren zij de hemelvaart van Jezus Christus. Jezus' leerlingen geloofden dat Jezus bij God was, gezeten aan Zijn rechterhand. In het toenmalige wereldbeeld was de hemel, de woning van God, boven de aarde. Als zij dus hun geloof dat Jezus bij God was wilden uitdrukken, dan moest Jezus naar 'boven'. Dit kon men zich niet anders voorstellen dan dat Hij door een wolk omhoog geheven werd.

Hemelvaartsdag is de veertigste dag na zijn opstanding uit het graf en tien dagen voor Pinksteren, de nederdaling van de Heilige Geest. Zoals er veertig dagen zitten tussen Aswoensdag, de eerste dag na Carnaval en Pasen, zo zitten er ook veertig dagen tussen Jezus' herrijzenis met Pasen en Hemelvaartsdag. Volgens de bijbel toonde Jezus Christus zich toen voor het laatst aan zijn volgelingen. Toch is Hemelvaart niet altijd een apart feest geweest.

Tot de vierde eeuw na het begin van onze jaartelling was de herdenking van de hemelvaart van Christus naar zijn Vader in de hemel slechts een van de onderdelen van het Pinksterfeest. Hemelvaart werd gevierd op de vijftigste dag na Pasen. Pas in de vijfde eeuw werd Hemelvaartsdag een apart feest. In de middeleeuwen ontwikkelde het feest zich tot het afsluitende feest van de Paasperiode.

De drie dagen vóór Hemelvaart werden door de kerk in de 6de eeuw uitgeroepen als openbare bededagen om Gods zegen over de velden af te smeken. Processiegewijs trok men door de akkers en vooral in overwegend plattelandsgebieden zijn deze bidprocessies geliefd gebleven. De kerk heeft altijd populaire gebruiken overgenomen om aan te sluiten bij die in een streek. Onze verre voorouders richtten zich tot hun (natuur)goden om slechte oogsten af te wenden. De plattelandsbevolklng richtte zich vanaf de middeleeuwen tot God. Men geloofde dat Jezus bij zijn hemelvaart alle beden en wensen van zijn volk meegenomen had om ze aan zijn Vader voor te leggen.

Brugge: Heilig Bloedprocessie
Wat ik me nog van vroeger herinner zijn de vele processies en bedevaarten die ik in België heb meegemaakt. Mijn moeder was daar een groot liefhebber van. Van verschillende van deze bedevaarten zou hun oorsprong te vinden zijn in processies die in de 15de eeuw in Frankrijk gehouden werden voor het bezweren van zware epidemieën. In België trekken rond Hemelvaartsdag nog steeds op tal van plaatsen processies rond. Zo wordt de Brugse Heilig-Bloedprocessie nog steeds gehouden en is zij opgenomen in de Werelderfgoedlijst van UNESCO. De oorsprong gaat terug tot de 13de eeuw; men herdenkt onder meer hoe Diederik Van Den Elzas, graaf van Vlaanderen, na de tweede mislukte kruistocht de relikwie van het Heilig Bloed in 1150 mee naar Brugge bracht. In Mechelen wordt jaarlijks de Hanswijkprocessie in ere gehouden. Deze processie zou in 1272 zijn ontstaan vanwege een plechtige belofte van de Mechelse bevolking, die door Maria's voorspraak bevrijd werd van onlusten en pest.

Ook als je niet gelovig bent, zijn deze processies een lust voor het oog en uiting van historisch besef. In dat opzicht heeft voor mijn gevoel Vlaanderen een streepje voor op ons, Nederlanders.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

In memoriam Jan Jansen

Ik ontving eergisteren het bericht dat dirigent Jan Jansen afgelopen zaterdag 24 mei 2014 op 90-jarige leeftijd is overleden. Van Rose-Rie, zijn dochter die bij mij in het Zuid-Nederlands Kamerkoor zingt, had ik vorige week al gehoord dat het niet goed ging met hem. Toch kwam het bericht van het overlijden onverwacht voor me.

Jan Jansen was een begrip in Tilburg toen ik als 18-jarige jongeman aan het conservatorium kwam studeren. Mijn vrouw Kitty en haar moeder Trudy zongen bij Jan in zijn koren en hij was ook leraar aan het Paulus Lyceum waar Kitty van hem muziekles kreeg. Ik zou hem veel later opvolgen als muziekdocent aan die school. Jan was meer dirigent dan muziekdocent en hij werd geroemd om zijn initiatieven, zijn humor en vakmanschap. Ik keek op tegen Jan en ik heb destijds geen contact met hem (durven) zoeken ondanks het feit dat wij niet ver van elkaar woonden. Daar heb ik wel spijt van maar gedane zaken nemen geen keer. Vorig jaar heb ik hem opgezocht en we hadden een aller…

Het bijzondere van het gewone

'Es gibt keine Wirklichkeit, als die, die wir in uns haben' (Hermann Hesse, Demian)
Doordat Olivia steeds beter gaat praten en ook verbanden gaat leggen en benoemen, wordt mijn fantasie op aangename wijze gestimuleerd. Niet in de betekenis dat ik wegdroom of er zomaar op los fantaseer. Nee, ik realiseer me, door haar opmerkingen, dat de werkelijkheid meer dimensies heeft dan ik met mijn sjabloondenken meen waar te nemen.

Door mijn (levens)ervaring duid ik alles aan de hand van hetgeen ik eerder heb waargenomen en denk te kennen. Ik leg als het ware een sjabloon op de werkelijkheid van mijn omgeving. Ik herken de algemene vorm, beoordeel het razendsnel als een exemplaar van de soort en ga in veel gevallen voorbij aan het specifiek eigene van wat ik zie. Dat is goed te begrijpen en ik houd mezelf voor dat dit heel normaal is. Je hoofd zou overlopen als je alles als uniek zou gaan zien. Daarom volsta ik met een globalere aanduiding van wat ik (her)ken: boom, man, struik, insect... I…