Doorgaan naar hoofdcontent

Het kan verkeren.

Paul Klee (1932): Ad Parnassum
Als driejarige schijn ik in de kerk bij het aanhoren van het grote pijporgel te hebben gezegd: 'Dát wil ik ook!' Jaren later ben ik gaan pianospelen en uiteindelijk heb ik ook leren orgelspelen. Muziek werkt krachtig en ik heb professor Erik Scherder niet nodig om te weten dat muziek louterend werkt in meerdere opzichten.

Op het conservatorium leerde ik dat perfectie in de uitvoering het hoogst haalbare was. Nooit was je helemaal tevreden en mijn muzikale bevrediging had merkbaar te lijden onder de naar perfectie strevende professional in me. Het voortdurend bewust zijn van de onvolmaaktheid van je inspanningen, maakte dat ik bijvoorbeeld moeilijk naar eigen opnamen van mijn optredens of inspanningen kon luisteren. al was het publiek nóg zo enthousiast, altijd was er sprake van beroepsdeformatie. Ik was getraind om vooral te luisteren naar onvolmaaktheden. Die boden namelijk uitzicht op verbeteringen; daar kon je tenminste gericht aan gaan werken. Deze luister- en 'beleef'-houding herken ik bij veel collega's. Het staat absoluut het plezier in het genieten van muziek in de weg.

De angst om iets fout te doen en het uitvergroten van onvolmaaktheden, verhinderen vele beroepsmusici zelfs om spontaan muziek te maken in gezelschap. Ik herinner me nog dat een aantal beroepspianisten op een feestje in de stress schoten toen ze onverwacht gevraagd werden het 'Lang zal hij leven' te spelen. In mijn ogen is dat een blamage van de bovenste plank.

Het is juli 1994 en ik neem als dirigent van het Princenhage's Mannenkoor deel aan het Llangollen International Musical Eisteddfod. Het Nederlandse elftal speelde tegen Brazilië de kwartfinale in het snikhete Cotton Bowl in Dallas. Wij keken gezamenlijk met Braziliaanse deelnemers in de plaatselijke pub naar de wedstrijd. Na afloop ging de winnaar van het solistenconcours, een tenor, op een tafel staan. Het werd doodstil en hij zong prachtig het lied Londonderry Air (Danny Boy). De muziek kwam bij iedereen binnen en allen humden zachtjes mee. Geen zorgen over foute nootjes, geen reflectie over de interpretatie... de eenvoudige melodie, gekoppeld aan dat ene moment... het was om nooit te vergeten!

Onlangs had ik een leuk concertje met 'mijn' JeroenBoschKoor. Na afloop maakten enkele koorzangers zich ongerust over de foutjes die gemaakt werden. De wens naar perfectie en de druk om te presteren (wat dat dan ook precies zou mogen inhouden) stak de kop op. Waar ik voor mezelf het belang van muziek steeds meer zie in de gezamenlijke beleving op een zo hoog mogelijk niveau, ontdekken anderen op hetzelfde moment het oneindig pad van de Parnassum. Het kan verkeren.

Reacties

Anoniem zei…
Een blog naar mijn hart!
Wat is dat toch met die 'klassieke' koren? Het gaat vaak om een foutloze uitvoering en amper om wat publiek en uitvoerenden beleven. Zo heb ik als uitvoerende nog nooit een opname van enig concert beluisterd. Mijn beleving is uitgangspunt en die is goed of niet. Soms is die zo geweldig, dat ik me ernstig stoor aan opmerkingen over wat er allemaal mis is gegaan.
Het meest geniet ik van 'mijn' (30 jaar tenor, 10 jaar voorzitter en nu secretaris) kamerkoortje 'Terpander' uit Baarle-Nassau/-Hertog. 'Terpander' presteert niet op wereldniveau, maar weet bij elk concert publiek te boeien. (Minder dan 90 concertbezoekers is nog nooit voorgekomen!) Dat gebeurt door koffie/thee en wat lekkers, niet al te ingewikkeld repertoire, onderhoudende toelichting van de zangstukken, een stevige pint achteraf. En dat allemaal tegen een vrijwillige bijdrage. 'Terpander' zit er financieel warmpjes bij!
Waar ik voor pleit is, dat bij de muziekkeuze voor concerten, rekening wordt gehouden met het publiek. Je mag het publiek 'opvoeden' met wat moeilijkere stukken, maar streel het ook met wat meer in het gehoor liggend repertoire.
André Damen
Je hebt gelijk André. Het avontuur aangaan is goed en beslist noodzakelijk. Maar hou altijd je publiek en de koorleden zelf voor ogen. Plezier in het musiceren staat altijd voorop! Ik hoop dat jullie met veel plezier nog lang voor een groot publiek zullen mogen blijven zingen.
Ben Mobach zei…
Dag Paul,

Een late reactie, maar ik wil graag met je delen dat het samen musiceren in het JBK me al jaren erg veel plezier heeft gegeven. Dank daarvoor!

Ben Mobach

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…