Doorgaan naar hoofdcontent

Het kan verkeren.

Paul Klee (1932): Ad Parnassum
Als driejarige schijn ik in de kerk bij het aanhoren van het grote pijporgel te hebben gezegd: 'Dát wil ik ook!' Jaren later ben ik gaan pianospelen en uiteindelijk heb ik ook leren orgelspelen. Muziek werkt krachtig en ik heb professor Erik Scherder niet nodig om te weten dat muziek louterend werkt in meerdere opzichten.

Op het conservatorium leerde ik dat perfectie in de uitvoering het hoogst haalbare was. Nooit was je helemaal tevreden en mijn muzikale bevrediging had merkbaar te lijden onder de naar perfectie strevende professional in me. Het voortdurend bewust zijn van de onvolmaaktheid van je inspanningen, maakte dat ik bijvoorbeeld moeilijk naar eigen opnamen van mijn optredens of inspanningen kon luisteren. al was het publiek nóg zo enthousiast, altijd was er sprake van beroepsdeformatie. Ik was getraind om vooral te luisteren naar onvolmaaktheden. Die boden namelijk uitzicht op verbeteringen; daar kon je tenminste gericht aan gaan werken. Deze luister- en 'beleef'-houding herken ik bij veel collega's. Het staat absoluut het plezier in het genieten van muziek in de weg.

De angst om iets fout te doen en het uitvergroten van onvolmaaktheden, verhinderen vele beroepsmusici zelfs om spontaan muziek te maken in gezelschap. Ik herinner me nog dat een aantal beroepspianisten op een feestje in de stress schoten toen ze onverwacht gevraagd werden het 'Lang zal hij leven' te spelen. In mijn ogen is dat een blamage van de bovenste plank.

Het is juli 1994 en ik neem als dirigent van het Princenhage's Mannenkoor deel aan het Llangollen International Musical Eisteddfod. Het Nederlandse elftal speelde tegen Brazilië de kwartfinale in het snikhete Cotton Bowl in Dallas. Wij keken gezamenlijk met Braziliaanse deelnemers in de plaatselijke pub naar de wedstrijd. Na afloop ging de winnaar van het solistenconcours, een tenor, op een tafel staan. Het werd doodstil en hij zong prachtig het lied Londonderry Air (Danny Boy). De muziek kwam bij iedereen binnen en allen humden zachtjes mee. Geen zorgen over foute nootjes, geen reflectie over de interpretatie... de eenvoudige melodie, gekoppeld aan dat ene moment... het was om nooit te vergeten!

Onlangs had ik een leuk concertje met 'mijn' JeroenBoschKoor. Na afloop maakten enkele koorzangers zich ongerust over de foutjes die gemaakt werden. De wens naar perfectie en de druk om te presteren (wat dat dan ook precies zou mogen inhouden) stak de kop op. Waar ik voor mezelf het belang van muziek steeds meer zie in de gezamenlijke beleving op een zo hoog mogelijk niveau, ontdekken anderen op hetzelfde moment het oneindig pad van de Parnassum. Het kan verkeren.

Reacties

Anoniem zei…
Een blog naar mijn hart!
Wat is dat toch met die 'klassieke' koren? Het gaat vaak om een foutloze uitvoering en amper om wat publiek en uitvoerenden beleven. Zo heb ik als uitvoerende nog nooit een opname van enig concert beluisterd. Mijn beleving is uitgangspunt en die is goed of niet. Soms is die zo geweldig, dat ik me ernstig stoor aan opmerkingen over wat er allemaal mis is gegaan.
Het meest geniet ik van 'mijn' (30 jaar tenor, 10 jaar voorzitter en nu secretaris) kamerkoortje 'Terpander' uit Baarle-Nassau/-Hertog. 'Terpander' presteert niet op wereldniveau, maar weet bij elk concert publiek te boeien. (Minder dan 90 concertbezoekers is nog nooit voorgekomen!) Dat gebeurt door koffie/thee en wat lekkers, niet al te ingewikkeld repertoire, onderhoudende toelichting van de zangstukken, een stevige pint achteraf. En dat allemaal tegen een vrijwillige bijdrage. 'Terpander' zit er financieel warmpjes bij!
Waar ik voor pleit is, dat bij de muziekkeuze voor concerten, rekening wordt gehouden met het publiek. Je mag het publiek 'opvoeden' met wat moeilijkere stukken, maar streel het ook met wat meer in het gehoor liggend repertoire.
André Damen
Je hebt gelijk André. Het avontuur aangaan is goed en beslist noodzakelijk. Maar hou altijd je publiek en de koorleden zelf voor ogen. Plezier in het musiceren staat altijd voorop! Ik hoop dat jullie met veel plezier nog lang voor een groot publiek zullen mogen blijven zingen.
Ben Mobach zei…
Dag Paul,

Een late reactie, maar ik wil graag met je delen dat het samen musiceren in het JBK me al jaren erg veel plezier heeft gegeven. Dank daarvoor!

Ben Mobach

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Ik had een droom (2)

Vannacht trof ik Dante op de stadsmuur van het Italiaanse plaatsje Lucca. Dante stelde me voor om samen het glas te heffen aan het pleintje waar het standbeeld van Puccini is geplaatst. Weldra zaten we in de stralende zon met een glas rode wijn in onze hand.

Dante:
Zullen we ons gesprek van gisteren voortzetten?

Ik:
Fijn, ik verheug me erop en ik ben zeer vereerd dat je na gisteren nog met me wilt praten.

Dante:
Natuurlijk! We hebben het gehad over het Heelal en over het multiversum. Ik moest erover denken, het is zo anders dan ik gewend ben om er tegenaan te kijken.

Ik:
Daar kan ik me alles bij voorstellen. Maar of je er op jouw manier over nadenkt, of op de manier van Hawking en Mlodinov, het blijft uiteindelijk ons bevattingsvermogen te boven gaan. En het model dat jij hanteert, heeft als grote voordeel dat ik het enigszins wél kan begrijpen.

Dante:
Dat bedoelde ik gisternacht ook te zeggen met mijn opmerking dat Hawking en Mlodinov het ook niet 'weten'.

Ik:
Dat begreep ik al en ik moe…

In memoriam Jan Jansen

Ik ontving eergisteren het bericht dat dirigent Jan Jansen afgelopen zaterdag 24 mei 2014 op 90-jarige leeftijd is overleden. Van Rose-Rie, zijn dochter die bij mij in het Zuid-Nederlands Kamerkoor zingt, had ik vorige week al gehoord dat het niet goed ging met hem. Toch kwam het bericht van het overlijden onverwacht voor me.

Jan Jansen was een begrip in Tilburg toen ik als 18-jarige jongeman aan het conservatorium kwam studeren. Mijn vrouw Kitty en haar moeder Trudy zongen bij Jan in zijn koren en hij was ook leraar aan het Paulus Lyceum waar Kitty van hem muziekles kreeg. Ik zou hem veel later opvolgen als muziekdocent aan die school. Jan was meer dirigent dan muziekdocent en hij werd geroemd om zijn initiatieven, zijn humor en vakmanschap. Ik keek op tegen Jan en ik heb destijds geen contact met hem (durven) zoeken ondanks het feit dat wij niet ver van elkaar woonden. Daar heb ik wel spijt van maar gedane zaken nemen geen keer. Vorig jaar heb ik hem opgezocht en we hadden een aller…