Doorgaan naar hoofdcontent

Realiteit als weefsel van verhalen

Sinds ik dit jaar 61 ben geworden, merk ik dat ik anders in het leven sta. Ik snap zelf niet goed waarom het juist dit jaar gebeurt; het gaat me goed en ik voel me dienovereenkomstig. Toch lijkt het of ik in de retrospectiemodus sta en dat ik mijn doen en laten wik en weeg als nooit tevoren. Sommige zaken die ik voorheen vreselijk belangrijk vond, zijn nu volstrekt onbelangrijk alsof er een knop is omgedraaid. Ik vraag mezelf nu af waarom ik me over sommige zaken zo druk heb gemaakt. Op de schaal van de oneindigheid lijkt alles zo onbelangrijk. Het onrecht in de wereld, het openlijke egoïsme en onverdraagzaamheid ten opzichte van elkaar vallen me op en houden me bezig.

Ik heb me het laatste jaar, mede door het werken aan de compositieopdracht van het JeroenBoschKoor, intensiever beziggehouden met zingeving dan voorheen. Ik heb de bisschop van het Bisdom Den Bosch, mgr. Gerard de Korte, en Ds. Erica Scheenstra bereid gevonden teksten te schrijven op het thema: Wat is een goed leven en wat kan geloof daarbij voor ons betekenen? Het zijn mooie en inspirerende teksten die ze mij stuurden en ik heb ze inmiddels op muziek gezet. Hun gedachten gaan uit van een geloof en vertrouwen dat ons aardse bestaan niet het enige is waar we het mee moeten doen. Daar zit 'm nou net nou de kneep en niet alleen bij mij merk ik wel.

De tulpenmanie, Hendrik Pot 1640
Materieel gaat het ons allen voor de wind en velen in onze welvaart zijn alleen maar bang dat we in moeten leveren. De extreme geluiden die in verschillende landen te horen zijn, komen voort uit deze angst om minder welvaart te krijgen. Hierbij wordt welvaart (bezit) losgekoppeld van welbevinden. In plaats van te delen wat wij hebben, sluiten we ons af voor hen die niets hebben en proberen we hen koste wat kost buiten de deur te houden. We kopen het ongemak dat hier onloskoppelbaar aan verbonden is af door af en toe bij een ramp ruimhartig te geven. Zingeving wordt gereduceerd tot vergaren van roem en bezit. Onze samenleving is hierdoor complex en angstig geworden. Geloof is niet meer vanzelfsprekend de leidraad voor ons doen en laten en het is maar de vraag of het dat zou moeten zijn. In veel gevallen is er de hang naar materieel bezit voor in de plaats gekomen. De vraag is wat er overblijft als dat ooit weg zal vallen... hoe geven wij dan zin aan ons bestaan?

Er komen vragen in me op waar ik graag antwoord op zou willen vinden: Wat is eigenlijk welvaart? Wat zijn de gevolgen van het streven naar onophoudelijk groeien? Waar leidt het ons naar toe? Waarom is het voor ons zo moeilijk om te delen?

Op het moment dat ik dit schrijf staan mijn kleinkinderen Olivia (3 jaar), Floris (1 jaar) en Reinout (nog geen jaar) aan het begin van hun leven. Hun start is er een onder een goed (materieel) gesternte. Toch lijken tegenstellingen in de wereld groter dan ooit tevoren, hetgeen wordt versterkt door de snelheid waarmee we op de hoogte kunnen zijn van ontwikkelingen waar ook ter wereld. En ook hierin worden de verschillen merkbaar tussen hen die 'hebben' en zij die 'niet-hebben'. Ik vraag me af waar mijn generatie steken heeft laten vallen. Had ik mijn energie niet anders moeten aanwenden en zou het roer niet alsnog óm moeten? Ik lees een citaat van Zdeněk Neubauer: 'Die Wirklichkeit wird aus Geschichten gesponnen, nicht aus einem materiellen Stoff.' Misschien is dit de richting waarin ik het moet gaan zoeken; de gedachte spreekt me wel aan.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Nikkers en negers in kinderboekjes

Bij het opruimen van onze "rommel" kamer vond ik tussen mijn oude kinderboeken een typisch 60-er jaren boekje: Oki en Doki bij de nikkers door Henri Arnoldus (1919-2002) en Carel Willem (Carol) Voges (1925-2001). Het zijn de kinderboekjes waarmee mijn generatie is opgevoed en die mijn leeftijdgenoten bekend moeten voorkomen.

Nee, de negers slapen niet.
"Jammer, dat de blanke mensen niet op ons eiland komen, anders..."
"Anders aten we ze op!" roepen de negers, die rond de hut van het opperhoofd zitten. "Blanke mensen smaken fijn," zegt het opperhoofd. Hij likt zijn lippen eens af.

Het is het tijdperk van de Bimbo-box, die ik in mijn blog Achter de feiten aan al eens vermeldde. Het is om je wild voor te schamen. Het is pas 50 jaar geleden dat dit soort boekjes bon ton waren. Godfried Bomans (1913-1971) schreef De Avonturen van Pa Pinkelman en ook deze boekjes werden geïllustreerd door Carol Voges. Er was sprake van een mateloze onnozelheid, onwetendh…

Non-conformisme

Ik heb een zwak voor mensen die zich non-conformistisch opstellen. Zij geven onze wereld kleur en zorgen er telkens voor dat ons referentiekader wordt doorbroken, gewild of ongewild. Zo kan ik veel plezier beleven als product en functie door non-conformisten worden losgekoppeld. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Duchamp met zijn pissoir, zijn kruk met wiel of Picasso met zijn zadel en fietsstuur. De kunstenaar koppelt de onderdelen los van hun functie en er ontstaat een nieuwe realiteit waarbij het nieuwe beeld een andere betekenis krijgt. Het is maar hoe je naar de diverse onderdelen kunt kijken.

De kunstenaar is volgens mij niet op zoek naar nieuwe functies of nieuwe beelden. Hij gebruikt wat hij in zijn omgeving ziet. Picasso ging bijna associatief te werk. Ik heb thuis de DVD "Le Mystère Picasso" en daarin is te zien hoe Picasso van het een op het ander komt. Hij produceert omdat hij niet anders kan, het ligt in zijn aard opgesloten om met beelden bezig te zijn.

Nieuwe…

Omdenken, het overwegen meer dan waard

Omdenken is een andere manier om naar de werkelijkheid te kijken. We kunnen door omdenken anders tegen problemen aankijken. Dit omdenken is voortgekomen uit het besef dat wij zelf onderdeel van het probleem zijn. Problemen bestaan namelijk als wij het moeilijk vinden om het beeld van wat het zou moeten zijn los te laten, om open te staan voor wat is of zou kunnen zijn. Uitgangspunt bij omdenken is dat als we het gevoel hebben dat we steeds vaster in het probleem draaien als we op een bepaalde manier op de werkelijkheid drukken, we beter eens de andere kant op kunnen bewegen. Omdenken levert vaak verrassende inzichten op en is eigenlijk niet meer of minder dan het stoppen met het zogenaamde vastdenken.

Als je handelen baseert op iets wat je níet wilt (een probleem), is de kans groot dat je in een neerwaartse spiraal belandt. Je bent dan als het ware bezig aan het dweilen met de kraan open. Bovendien is er meestal sprake van het waterbed-effect: druk ergens op het waterbed en ergens and…